Türkiye, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 2026 yılını “Uluslararası Mera ve Çobanlar Yılı” ilan etmesiyle birlikte çarpıcı bir gerçekle yüzleşiyor: Son 60 yılda meraların yüzde 54’ü yok edildi. Hayvancılık sektörü çöküşe geçerken et ve süt ithalatı kronikleşti. Hayvan yetiştirme uzmanı Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı, “Çayır ve meralar doğanın yorganıdır” diyerek uyarılarda bulundu.
Meralar neden yok oluyor?
Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, 1960’lı yıllarda 28 milyon hektar olan mera alanı bugün 12,9 milyon hektara geriledi. Bu kaybın başlıca nedenleri arasında tarım arazilerine dönüşüm, sanayi tesisleri ve yerleşim alanları için kullanım, aşırı otlatma ve iklim değişikliği yer alıyor. Özellikle Doğu Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde mera varlığı büyük ölçüde azaldı.
Hayvancılıkta ithalat bağımlılığı
Mera kaybı, hayvancılık sektörünü doğrudan etkiledi. Türkiye, besi hayvanı ve kırmızı et ithalatında rekor seviyelere ulaştı. 2023 yılında 500 bin tonun üzerinde et ve canlı hayvan ithal edilirken, yerli üretici rekabet gücünü kaybetti. Prof. Dr. Kaymakçı, “Sağlıklı meralar olmadan sürdürülebilir hayvancılık mümkün değil. İthalat bağımlılığı gıda egemenliğimizi tehdit ediyor” dedi.
Uluslararası Mera ve Çobanlar Yılı'nın önemi
BM, 2026 yılını mera ekosistemlerinin korunması ve çobanlık mesleğinin desteklenmesi amacıyla ilan etti. Karar, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 94 ülkenin ortak önergesiyle alındı. Uzmanlar, bu yılın mera kaybını durdurmak ve hayvancılığı canlandırmak için bir fırsat olduğunu belirtiyor.
Ancak Türkiye'de mera alanlarının korunmasına yönelik yasal düzenlemeler yetersiz kalıyor. Mera Kanunu'na rağmen, geçmiş yıllarda binlerce hektar mera vasfını kaybetti. Sivil toplum kuruluşları, hükümete meraların tahribatını durdurma çağrısı yapıyor.
Prof. Dr. Kaymakçı, “Meralar sadece hayvanlar için değil, iklim dengesi, biyolojik çeşitlilik ve su kaynaklarının korunması için de kritik. ‘Çayır ve meralar doğanın yorganıdır’ sözü boşuna değil. Onları korumazsak sonuçları ağır olur” ifadelerini kullandı.
