Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Necmi İlhan, Türkiye'de her 3 yetişkinden birinin tütün ürünü kullandığını bildirdi. İlhan, tütün kullanımının halk sağlığı açısından ciddi bir tehdit oluşturmaya devam ettiğini vurguladı. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde 1,3 milyar insan tütün ürünü kullanıyor ve bu ürünler her yıl 8 milyondan fazla kişinin ölümüne neden oluyor.
Tütün Kullanımının Yaygınlığı ve Riskleri
Prof. Dr. İlhan, tütün ürünlerinin sadece sigara ile sınırlı olmadığını, nargile, pipo, puro ve elektronik sigara gibi çeşitli formlarının da yaygınlaştığını belirtti. Özellikle gençler arasında elektronik sigara kullanımının arttığına dikkat çeken İlhan, bu ürünlerin de bağımlılık yapıcı etkisi olduğunu ve uzun vadede sağlık sorunlarına yol açtığını ifade etti. Tütün kullanımı, akciğer kanseri, kalp hastalıkları, KOAH ve inme gibi birçok ölümcül hastalığın başlıca risk faktörleri arasında yer alıyor.
Türkiye'de tütün kullanımını azaltmaya yönelik çeşitli yasal düzenlemeler bulunuyor. 2008 yılında yürürlüğe giren kapalı alanlarda sigara yasağı ve 2012'de çıkarılan düz paket uygulaması, tütün kontrolünde önemli adımlar olarak kaydedildi. Ancak İlhan, mevcut önlemlere rağmen kullanım oranının hala yüksek olduğunu ve daha etkili politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Tütün Kontrolünde Alınması Gereken Önlemler
Prof. Dr. İlhan, tütün kullanımını azaltmak için eğitim ve farkındalık kampanyalarının artırılması, tütün ürünlerine erişimin kısıtlanması, vergilerin yükseltilmesi ve sigara bırakma polikliniklerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, tütün endüstrisinin gençleri hedef alan pazarlama stratejilerine karşı düzenlemelerin sıkılaştırılması gerektiğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütü'nün MPOWER paketi kapsamında önerilen politikaların etkin uygulanması halinde tütün kullanımında önemli düşüşler sağlanabileceği ifade ediliyor.
Türkiye'de tütün kullanım oranı son yıllarda dalgalı bir seyir izliyor. 2019 Türkiye Sağlık Araştırması'na göre 15 yaş ve üzeri bireylerde tütün kullanma oranı %28 civarında. Erkeklerde bu oran %40'ın üzerindeyken, kadınlarda %15 civarında. Prof. Dr. İlhan, cinsiyetler arası farkın kapanmaya başladığını ve kadınlarda tütün kullanımının arttığını dile getirdi.
Tütün kullanımının ekonomik boyutu da göz ardı edilmemeli. Tütün ürünlerine harcanan para, aile bütçelerini olumsuz etkilerken, tütün kaynaklı hastalıkların tedavi maliyetleri sağlık sistemine ciddi yük getiriyor. İlhan, tütünle mücadelenin sadece sağlık değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir mesele olduğunu sözlerine ekledi.
Sigara Bırakma Yöntemleri ve Destek
Sigara bırakmak isteyenler için çeşitli yöntemler mevcut. Nikotin replasman tedavisi, ilaç tedavisi ve davranışsal danışmanlık bunlar arasında. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'na bağlı sigara bırakma poliklinikleri ve ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı, ücretsiz destek sağlıyor. Prof. Dr. İlhan, bırakma sürecinde kararlılık ve profesyonel desteğin önemine değindi. Ayrıca, pasif içiciliğin de en az aktif içicilik kadar zararlı olduğunu hatırlatarak, kapalı alanlarda sigara içilmemesi konusunda toplumsal bilincin artırılması gerektiğini belirtti.
Sonuç olarak, Türkiye'de her 3 yetişkinden birinin tütün ürünü kullanıyor olması, halk sağlığı açısından acil müdahale gerektiren bir sorun olarak öne çıkıyor. Prof. Dr. Mustafa Necmi İlhan'ın açıklamaları, tütün kontrolünde daha etkili ve kapsamlı politikaların gerekliliğini gözler önüne seriyor. Tütün kullanımının azaltılması için bireysel çabalardan çok, toplumsal ve politik düzeyde kararlı adımlar atılması şart. Unutulmamalıdır ki tütün, önlenebilir ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer alıyor ve bu mücadelede herkesin sorumluluk alması gerekiyor.
