Türkiye ve dünya genelinde çevre gündemi, iklim değişikliği, yenilenebilir enerji yatırımları ve doğa koruma çalışmalarıyla öne çıkıyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında yürütülen müzakereler, ülkelerin emisyon azaltım taahhütlerini yeniden şekillendiriyor. Türkiye, 2024 yılı itibarıyla Ulusal Katkı Beyanı'nı güncelleme hazırlığı içinde. Bu kapsamda, enerji verimliliği ve yenilenebilir kaynakların payının artırılması hedefleniyor. Dünya genelinde ise AB Yeşil Mutabakatı ve Avrupa Birliği'nin sınırda karbon düzenlemesi ticaret dengelerini etkiliyor.
Yeşil Dönüşüm ve Enerji Politikaları
Türkiye'de yenilenebilir enerji yatırımları hız kesmeden devam ediyor. Rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinin kurulu gücü, 2024 sonu itibarıyla 30 bin megavatı aşmış durumda. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2035 yılına kadar yenilenebilir enerji payını yüzde 50'ye çıkarmayı planlıyor. Özellikle son dönemde Karapınar'da devreye giren güneş enerjisi santrali, Avrupa'nın en büyüklerinden biri olma özelliği taşıyor. Ayrıca nükleer enerji konusunda Akkuyu Nükleer Santrali'nin ilk reaktörünün bu yıl devreye girmesi bekleniyor. Dünya genelinde ise Çin, yenilenebilir enerji yatırımlarında liderliğini korurken, Hindistan ve Brezilya gibi gelişen ülkeler de iddialı hedefler belirliyor. Uluslararası Enerji Ajansı, küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2024'te yüzde 50 artışla rekor kırdığını açıkladı. Fosil yakıtlardan çıkış tartışmaları, COP29'da alınacak kararlarla şekillenecek.
Doğa Koruma ve Biyolojik Çeşitlilik
Türkiye, biyolojik çeşitlilik açısından zengin bir ülke olarak dikkat çekiyor. Son yıllarda milli park ve tabiat koruma alanlarının sayısı artırıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2024'te 10 yeni tabiat parkı ilan etti. Ancak kentsel dönüşüm ve altyapı projeleri, doğal habitatlara yönelik tehdit oluşturmaya devam ediyor. World Wildlife Fund Türkiye, özellikle Akdeniz foku ve deniz kaplumbağalarının korunması için çalışmalar yürütüyor. Küresel ölçekte ise Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi kapsamında ülkeler, 2030'a kadar kara ve deniz alanlarının yüzde 30'unu koruma altına alma hedefi üzerinde mutabık kaldı. Bu hedef doğrultusunda Türkiye'nin de kendi ulusal stratejisini güncellemesi bekleniyor.
Çevre gündemi, yalnızca iklim değişikliği değil aynı zamanda hava kirliliği, su yönetimi ve atık yönetimi gibi konuları da içeriyor. Türkiye'de plastik atık yönetimi, Sıfır Atık Projesi kapsamında önemli mesafe kat etti. Ancak deprem bölgesindeki enkaz yönetimi ve geri dönüşüm süreci halen sürüyor. Dünyada plastik kirliliğini azaltmaya yönelik küresel bir anlaşma müzakereleri devam ediyor. Sonuç olarak, çevre politikaları hem ulusal hem de uluslararası düzeyde karmaşık ve çok yönlüdür. Türkiye'nin bu alanda attığı adımlar, küresel hedeflere uyum sağlama çabasını gösterse de uygulamadaki zorluklar ve finansman ihtiyacı önemli engeller olarak duruyor. Çevre sorunlarının çözümü, ekonomik ve sosyal dengeler gözetilerek sürdürülebilir bir yaklaşımla ele alınmalıdır.
