Türkiye ve Birleşmiş Milletler (BM), Karadeniz'de seyrüsefer ve liman güvenliğini sağlamak amacıyla Rusya ve Ukrayna ile bu ay yeni görüşmeler yapmayı planlıyor. Amerikan Bloomberg internet sitesinin haberine göre, taraflar arasındaki müzakereler, savaşın başladığı 2022 yılından bu yana bölgede artan güvenlik risklerini ele almayı hedefliyor. Görüşmelerin, tahıl koridoru anlaşmasının sona ermesinin ardından bölgedeki ticari gemilerin karşılaştığı tehditleri azaltmaya yönelik somut adımlar içermesi bekleniyor.
Görüşmelerin Kapsamı ve Taraflar
Habere göre, Türkiye ve BM yetkilileri, Rusya ve Ukrayna temsilcileriyle ayrı ayrı veya ortak masada bir araya gelerek, Karadeniz'de güvenli seyrüsefer için yeni bir mekanizma oluşturmayı tartışacak. Bu mekanizmanın, limanlara yönelik saldırıları önlemeyi ve ticari gemilerin güvenliğini garanti altına almayı amaçladığı belirtiliyor. Bloomberg'in aktardığına göre, görüşmeler bu ay içinde gerçekleşebilir; ancak kesin tarih ve yer henüz netleşmedi.
Türkiye, daha önce BM ile birlikte Temmuz 2022'de İstanbul'da imzalanan Tahıl Koridoru Anlaşması'na arabuluculuk yapmıştı. Rusya'nın Temmuz 2023'te anlaşmadan çekilmesinin ardından bölgede seyreden gemilere yönelik riskler artmış, Ukrayna da kendi tahıl ihracatını sürdürebilmek için alternatif rotalar aramıştı. Yeni girişim, bu boşluğu doldurmayı ve Karadeniz'de istikrarı yeniden tesis etmeyi amaçlıyor.
BM ve Türkiye'nin Rolü
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, geçtiğimiz aylarda Karadeniz'deki gıda güvenliği ve seyrüsefer özgürlüğünün önemini vurgulamış, taraflara diyalog çağrısı yapmıştı. Türkiye ise Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamındaki yetkileriyle boğazlardaki trafiği düzenleyerek bölgesel güvenlikte kilit bir oyuncu konumunda. Türk yetkililer, hem Rusya hem de Ukrayna ile iyi ilişkilerini kullanarak bir uzlaşı zemini oluşturmaya çalışıyor.
Uzmanlar, Türkiye'nin arabuluculuk girişimlerinin bölgedeki tansiyonu düşürebileceğini, ancak taraflar arasındaki güvensizliğin süreci zorlaştırabileceğini belirtiyor. Özellikle Rusya'nın Batı yaptırımlarına yönelik tutumu ve Ukrayna'nın toprak bütünlüğü konusundaki hassasiyeti, müzakerelerin seyrini etkileyebilir.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Karadeniz, tahıl, petrol ve doğal gaz taşımacılığı için kritik bir koridor. Bölgedeki istikrarsızlık, küresel gıda fiyatlarını ve enerji arz güvenliğini doğrudan etkiliyor. Yeni inisiyatifin başarıya ulaşması halinde, hem Ukrayna'nın tahıl ihracatı hem de Rusya'nın limanlarından yapılan sevkiyatlar için güvenli bir ortam oluşabilir. Aksi takdirde, çatışmaların tırmanması ve ticari gemilere yönelik saldırıların artması riski bulunuyor.
NATO üyesi Türkiye, aynı zamanda Rusya ile enerji ve ticaret bağlarını sürdürüyor. Bu denge politikası, Ankara'nın arabuluculuk kapasitesini artırırken, Batı ile ilişkilerinde zaman zaman gerilimlere yol açabiliyor. BM'nin desteği, girişimin uluslararası meşruiyetini güçlendirebilir.
Sonraki Adımlar
Görüşmelerin bu ay içinde başlaması bekleniyor. Tarafların öncelikli gündem maddeleri arasında mayın temizliği, güvenli geçiş koridorlarının oluşturulması ve liman altyapısının korunması yer alıyor. Diplomatik kaynaklar, somut bir anlaşmaya varılmasının zaman alabileceğini, ancak diyaloğun sürmesinin bile bölgedeki gerilimi azaltabileceğini ifade ediyor.
Türkiye ve BM'nin çabaları, Karadeniz'de kalıcı bir barış ve istikrar için önemli bir fırsat penceresi sunuyor. Ancak başarı, tarafların iyi niyetine ve esnekliğine bağlı. Uluslararası toplum, görüşmelerden çıkacak sonuçları yakından takip edecek.
