Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün dışişleri bakanları, İsrail'in Mescid-i Aksa/Harem-i Şerif'teki son eylemlerini ortak bir açıklamayla kınadı. Ortak bildiride, İsrail'in kutsal mekandaki tek taraflı adımlarının tarihi ve hukuki statüyü ihlal ettiği vurgulanarak, uluslararası topluma derhal müdahale çağrısı yapıldı.
Ortak bildiride ne var?
Sekiz ülkenin dışişleri bakanları tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Mescid-i Aksa'nın statükosunun korunmasının önemi altı çizildi. Açıklamada, İsrail'in özellikle kutsal mekana yönelik erişim kısıtlamalarını derhal kaldırması gerektiği belirtildi. Bakanlar, İsrail'i uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler kararlarına uymaya davet etti. Ayrıca, ibadet özgürlüğünün engellenmemesi konusunda uyarıda bulunuldu.
Türkiye'nin rolü
Türkiye, özellikle son yıllarda Mescid-i Aksa konusunda aktif bir diplomatik çaba yürütüyor. Dışişleri Bakanı, İsrail'in eylemlerini 'kabul edilemez' olarak nitelendirerek, statükoya saygı gösterilmesinin bölgesel barış için kritik olduğunu ifade etti. Türkiye, ayrıca Filistinli yetkililerle temaslarını sürdürerek, Kudüs'ün İslami kimliğinin korunması için uluslararası platformlarda girişimlerde bulunuyor.
Ortak bildiri, sekiz ülkenin İsrail-Filistin çatışmasında benzer bir duruş sergilediğini gösteriyor. Özellikle 2023 sonrası artan gerginlikte, bu ülkelerin ortak hareket etmesi dikkat çekiyor. Endonezya ve Pakistan gibi İslam ülkelerinin yanı sıra, normalleşme sürecinde olan Birleşik Arap Emirlikleri'nin de bildiriye katılması, konunun ne kadar hassas olduğunu ortaya koyuyor.
Mescid-i Aksa, Müslümanlar için üçüncü en kutsal mekan olarak kabul ediliyor. İsrail'in 1967'de Doğu Kudüs'ü işgalinden bu yana, bölgedeki statü sık sık tartışma konusu oluyor. Son aylarda İsrail'in, özellikle ramazan ayında ibadet saatlerine kısıtlama getirmesi ve Müslümanların alana erişimini zorlaştırması uluslararası tepki çekmişti.
Ortak açıklamada, uluslararası topluma da çağrı yapılarak, 'Mescid-i Aksa'nın statüsünü korumak için sorumluluk alınması' istendi. Bu çağrı, Birleşmiş Milletler ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi kuruluşların daha aktif rol oynamasına yönelik bir beklentiyi yansıtıyor. Bakanlar, ayrıca bölgede tansiyonun yükselmesinin önlenmesi için taraflara itidal çağrısında bulundu.
Bu gelişme, İsrail'in uluslararası alanda giderek daha fazla eleştirildiği bir dönemde yaşanıyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'nde de İsrail aleyhine birçok karar alınırken, sekiz ülkenin ortak kınaması, diplomatik baskının arttığının bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
İsrail'in olası yanıtı merak konusu. Daha önce benzer kınamalara cevap olarak İsrail, 'Kudüs'ün başkent olduğu ve egemenlik haklarının tartışılamayacağı' yanıtını vermişti. Ancak bu kez sekiz ülkenin ortak hareket etmesi, Tel Aviv yönetimini daha temkinli olmaya itebilir.
Bölgedeki gelişmeler yakından takip edilirken, Türkiye ve diğer ülkelerin attığı bu adım, Mescid-i Aksa'nın korunmasına yönelik uluslararası dayanışmanın önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Önümüzdeki günlerde benzer kınamaların başka ülkelerden de gelmesi bekleniyor.
