Türkiye, son yıllarda sıcak hava dalgalarının şiddetinde tarihi bir artışa tanık oluyor. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) araştırmacılarının yeni çalışmasına göre, 1950-2025 döneminde sıcak hava dalgalarının şiddeti yaklaşık 11 kat arttı. 2023 ve 2025 yazları ise son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarına sahne oldu. Araştırma, iklim değişikliğinin Türkiye üzerindeki etkisini gözler önüne sererken, uzmanlar önümüzdeki yıllarda daha sık ve şiddetli sıcak hava dalgalarının yaşanabileceği konusunda uyarıyor.
Sıcak Hava Dalgalarının Şiddeti 11 Kat Arttı
İTÜ'den araştırmacıların gerçekleştirdiği kapsamlı analiz, Türkiye'deki sıcak hava dalgalarının 1950'li yıllardan bu yana hem sayısında hem de şiddetinde belirgin bir artış olduğunu ortaya koydu. Çalışmaya göre, sıcak hava dalgalarının büyüklüğü, referans dönemi olarak alınan 1950-1980 ortalamasına kıyasla 2023'te yaklaşık 7 kat, 2025'te ise 11 kat arttı. Bu artış, Türkiye'nin Akdeniz Havzası'nda yer alması nedeniyle iklim değişikliğine karşı en kırılgan ülkelerden biri olduğunu gösteriyor.
Araştırma ekibinden Prof. Dr. Levent Kurnaz, yaptığı açıklamada, "Elde ettiğimiz veriler, sıcak hava dalgalarının sadece sıklığının değil, aynı zamanda süresinin ve şiddetinin de arttığını gösteriyor. Özellikle son 10 yılda yaşanan sıcak hava dalgaları, 1950'lerdeki örneklerine kıyasla çok daha etkili ve yıkıcı." ifadelerini kullandı.
2023 ve 2025 Yazları En Sıcak Dönemler
Çalışmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise 2023 ve 2025 yazlarının son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarına sahne olması. 2023 yazında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü, referans döneme göre 7 kat artarken, 2025 yazında bu artış 11 kattan fazla oldu. Özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde termometreler 45 derecenin üzerini gösterdi; bu durum orman yangınları, tarım ürünlerinde verim kaybı ve halk sağlığı sorunlarına yol açtı.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2025 yazı Türkiye'nin son 100 yılda kaydedilen en sıcak dönemi olarak kayıtlara geçti. Haziran-Ağustos aylarında ortalama sıcaklık, mevsim normallerinin yaklaşık 4 derece üzerinde gerçekleşti. Bu durum, başta büyük şehirlerde olmak üzere enerji tüketimini artırırken, sağlık yetkilileri aşırı sıcaklara karşı vatandaşları uyarmak zorunda kaldı.
Uzmanlardan Acil Eylem Çağrısı
İklim bilimciler, bu eğilimin önümüzdeki yıllarda da devam edeceğini ve Türkiye'nin daha sık ve yoğun sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya kalacağını öngörüyor. Uzmanlar, bu durumun özellikle tarım, su kaynakları ve enerji sektörleri üzerinde olumsuz etkileri olacağını vurguluyor. Başta orman yangınları olmak üzere doğal afetlerin de artabileceği uyarısı yapılıyor.
İTÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Selahattin İncecik, "Türkiye'nin iklim değişikliğine uyum sağlaması ve sera gazı emisyonlarını azaltacak politikalar geliştirmesi artık bir tercih değil, zorunluluktur. Aksi halde ilerleyen yıllarda daha yıkıcı sıcak hava dalgaları ve kuraklıkla baş etmek zorunda kalacağız." dedi.
Bilimsel Yöntem ve İklim Modelleri
Araştırma, 1950-2025 yılları arasında Türkiye genelindeki meteoroloji istasyonlarından alınan sıcaklık verilerini analiz ederek gerçekleştirildi. Çalışmada, sıcak hava dalgası kriterleri olarak günlük maksimum sıcaklığın uzun dönem ortalamalarının üzerinde belirli bir eşiği aşması ve bu durumun en az üç gün sürmesi kabul edildi. Ayrıca, gelecek projeksiyonları için farklı iklim modelleri kullanılarak değerlendirmeler yapıldı.
Elde edilen sonuçlar, Türkiye'nin içinde bulunduğu Doğu Akdeniz havzasının, küresel ısınmanın en yoğun hissedildiği bölgelerden biri olduğunu teyit ediyor. Bilim insanları, Paris İklim Anlaşması'ndaki 1.5 derece hedefinin aşılması durumunda Türkiye'deki sıcak hava dalgalarının daha da şiddetleneceğini belirtiyor.
Vatandaşlar Ne Yapmalı?
Yetkililer, aşırı sıcakların sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinden korunmak için özellikle 11:00-16:00 saatleri arasında dışarı çıkılmaması, bol su tüketilmesi ve serin yerlerde bulunulması tavsiyesinde bulunuyor. Ayrıca, risk grubundaki yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olanların daha dikkatli olması isteniyor.
Sonuç olarak, Türkiye'de sıcak hava dalgalarının şiddetindeki bu çarpıcı artış, iklim değişikliğinin sadece gelecek senaryosu olmadığını, bugün yaşadığımız bir gerçek olduğunu gösteriyor. Toplumsal farkındalığın artması ve politika yapıcıların acil önlemler alması, Türkiye'nin bu yeni iklim gerçeğine uyum sağlamasında kritik rol oynayacak.
