AKP hükümeti, yerel seçimler öncesinde yeni iller kurulmasının önünü açacak bir yasa teklifi hazırlıyor. Teklife göre, nüfus, coğrafi konum ve ekonomik büyüklük gibi kriterleri karşılayan 25 ilçe, il statüsüne kavuşacak. Bu adım, hem seçmen tabanını genişletme hem de bölgesel kalkınmayı hızlandırma amacı taşıyor.
Yeni iller hangi kriterlere göre belirlenecek?
Yasa teklifi kapsamında il olacak ilçelerde aranan temel şartlar arasında nüfusun en az 100 bin olması, il merkezine uzaklık ve ulaşım bağlantıları, ekonomik faaliyet hacmi ve altyapı yeterliliği yer alıyor. Ayrıca, ilçenin bölgesinde bir cazibe merkezi haline gelmiş olması da önemli bir kriter. Teklifte, mevcut ilçelerden hangilerinin bu şartları taşıdığına dair bir liste bulunuyor. Kaynaklar, listede İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerin ilçelerinin yanı sıra Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden de ilçelerin yer aldığını belirtiyor.
Seçim yatırımı mı, kalkınma hamlesi mi?
Yeni iller kurulması, özellikle yerel seçimlere sayılı aylar kala siyasi bir manevra olarak yorumlanıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daha önce de seçim öncesi benzer adımlar attığı biliniyor. Muhalefet ise bu girişimi, "seçim yatırımı" olarak nitelendiriyor ve yeni illerin kurulmasının kamu maliyesine ek yük getireceğini savunuyor. Hükümet kanadı ise bu adımın, hizmetlerin daha hızlı ulaştırılmasını sağlayacağını ve bölgesel kalkınmayı teşvik edeceğini belirtiyor.
Yeni illerle ilgili detaylar
Yasa teklifinin Meclis'e sunulmasıyla birlikte, hangi ilçelerin il olacağına dair net liste de kamuoyuyla paylaşılacak. İddialara göre, Torbalı, Tarsus, İnegöl, Bandırma gibi ilçelerin yanı sıra Doğu Anadolu'dan Erciş, Güroymak ve Batman'ın bazı ilçeleri de listede yer alıyor. Yeni iller için gerekli idari yapılanma, vali ve kaymakam atamaları, yatırım bütçeleri gibi konular da düzenlenecek.
Yeni illerin kurulması, Türkiye'nin idari haritasında köklü bir değişiklik anlamına geliyor. 2023 yılı itibarıyla 81 il bulunan Türkiye'de, en son 1999 yılında Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale gibi iller kurulmuştu. Şimdi ise bu sayı 106'ya çıkabilir.
Bağımsız değerlendirme
Bu girişim, kısa vadede seçim başarısı hedeflerken, uzun vadede bölgesel eşitsizlikleri giderme potansiyeli taşıyor. Ancak yeni illerin maliyetinin ve yönetimsel kapasitenin iyi hesaplanması gerekiyor. Aksi takdirde, hizmet kalitesini artırmak yerine bürokrasiyi şişirme riski bulunuyor.
