Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılının ilk çeyreğine ilişkin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verilerini açıkladı. Buna göre Türkiye ekonomisi, ocak-mart döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,5 oranında büyüme kaydetti. Böylece Türkiye, 2018 yılının üçüncü çeyreğinden bu yana kesintisiz olarak büyümeye devam ederek 23 çeyrek süren bir istikrar yakalamış oldu. Açıklanan rakamlar, piyasa beklentileriyle uyumlu olurken, ekonomideki toparlanma sinyallerinin devam ettiğini gösterdi.
Büyümenin kaynakları ve sektörel dağılım
TÜİK verilerine göre ilk çeyrekte büyümeye en fazla katkı, yüzde 1,2 puan ile hizmet sektöründen geldi. Hizmetleri sırasıyla sanayi ve inşaat sektörleri izledi. Özellikle imalat sanayisindeki ihracat odaklı üretim, büyümeye olumlu yansıdı. İnşaat sektörü ise deprem bölgesindeki yeniden yapılanma çalışmalarının etkisiyle ivme kazandı. Tarım sektörü, kuraklık ve mevsimsel koşullar nedeniyle sınırlı bir büyüme gösterirken, tüketim harcamalarındaki artış da iç talebi canlı tuttu. Özel tüketim harcamaları yüzde 3,1 artarken, kamu tüketimi yüzde 2,8 yükseldi. Yatırımlar tarafında ise makine ve teçhizat yatırımlarında yüzde 4,2'lik bir artış kaydedildi.
Enflasyon ve para politikası etkisi
Büyüme verilerinin açıklandığı dönemde enflasyon yüksek seyretmeye devam ediyor. Merkez Bankası'nın sıkı para politikası duruşu, iç talebi bir miktar baskılarken, ihracatın büyümeye katkısı sınırlı kaldı. Net ihracatın büyümeye katkısı 0,4 puan olarak gerçekleşti. Ekonomistler, ilk çeyrek büyüme rakamlarının, yılın ikinci yarısında beklenen dezenflasyon süreci ve turizm gelirleriyle daha da güçlenebileceğini belirtiyor. Ancak küresel jeopolitik riskler ve ticaret savaşlarının Türkiye'nin ihracatı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği uyarısı yapılıyor.
Öte yandan işsizlik oranı, büyümeye paralel olarak düşüş eğilimini sürdürüyor. İlk çeyrekte işsizlik oranı yüzde 9,1'e gerileyerek son yılların en düşük seviyesine indi. İstihdam artışı başta hizmet ve sanayi sektörlerinde yoğunlaşırken, genç işsizliği yüzde 16,3 ile hala yüksek seyrediyor.
Uluslararası kuruluşların değerlendirmeleri ve gelecek beklentileri
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları ve ekonomik örgütler, Türkiye'nin 2024 yılı büyüme tahminlerini revize etmeye devam ediyor. IMF, Nisan ayında yayımladığı Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nda Türkiye için 2024 büyüme tahminini yüzde 3,1 olarak güncelledi. Dünya Bankası ise Türkiye'nin 2024'te yüzde 2,9 büyüyeceğini öngörüyor. Türkiye'nin 23 çeyrektir kesintisiz büyümesi, gelişmekte olan ülkeler arasında öne çıkan bir başarı olarak değerlendiriliyor. Ancak büyümenin sürdürülebilirliği için yapısal reformların hayata geçirilmesi, verimliliğin artırılması ve yeşil dönüşüme uyum sağlanması gerektiği vurgulanıyor.
Değerlendirme: İstikrarın korunması için reform şart
Türkiye ekonomisinin ilk çeyrekte yüzde 2,5 büyümesi, iç ve dış talep dengesi göz önüne alındığında makul bir performans olarak görülebilir. Ancak kesintisiz 23 çeyrektir büyüyor olmak, tek başına bir başarı göstergesi olmaktan öte, ekonomideki kırılganlıkların da göz ardı edilmemesi gerektiğini hatırlatıyor. Yüksek enflasyon, cari açık ve dış borç stoku, büyümenin kalitesini sorgulatıyor. Ekonominin potansiyelinin üzerinde büyümesi durumunda enflasyonist baskılar artabilir. Bu nedenle Merkez Bankası'nın ihtiyatlı para politikasını sürdürmesi, mali disiplinin korunması ve verimlilik artırıcı yapısal reformların hayata geçirilmesi, sürdürülebilir bir büyüme için kritik öneme sahip. Türkiye'nin önümüzdeki dönemde daha dirençli ve dengeli bir ekonomik yapıya kavuşması, ancak bu adımlarla mümkün olacaktır.
