Türkiye, yapay zeka alanında yeni bir döneme adım attı. Resmi Gazete'de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 2026-2030 yıllarını kapsayan yeni Yapay Zeka Eylem Planı resmen yürürlüğe girdi. 2021-2025 dönemini kapsayan ilk ulusal stratejinin ardından hazırlanan bu yeni yol haritası, teknolojik bağımsızlık, rekabet gücü ve veri odaklı büyüme hedeflerini ön plana çıkarıyor. Planda, yapay zekanın kamu hizmetlerinden savunma sanayisine, sağlıktan tarıma kadar geniş bir yelpazede entegrasyonu öngörülüyor.
Yeni Eylem Planının Temel Hedefleri
Yeni eylem planı, Türkiye'nin küresel yapay zeka ekosisteminde söz sahibi olma vizyonunu taşıyor. Plan kapsamında, yerli ve milli yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesi, veri altyapısının güçlendirilmesi ve insan kaynağının yetiştirilmesi ana başlıklar olarak belirlendi. Ayrıca, yapay zeka uygulamalarının etik ilkeler çerçevesinde kullanılması ve toplumsal faydanın artırılması da planda vurgulanıyor. Bu hedefler doğrultusunda, kamu kurumları, özel sektör ve üniversiteler arasında iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesi öngörülüyor.
Teknolojik Bağımsızlık ve Yerli Üretim
Planda, teknolojik bağımsızlık vurgusu dikkat çekiyor. Özellikle yapay zeka algoritmalarının, donanımlarının ve yazılımlarının yerli imkanlarla geliştirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda, milli veri setlerinin oluşturulması, açık kaynak yapay zeka platformlarının desteklenmesi ve yerli girişimlerin teşvik edilmesi planlanıyor. Ayrıca, uluslararası şirketlerin Türkiye'de Ar-Ge merkezleri kurmasının özendirileceği belirtiliyor.
Veri Odaklı Büyüme ve Yatırımlar
Yapay zeka eylem planının bir diğer önemli ayağını veri odaklı büyüme stratejisi oluşturuyor. Türkiye'nin veri üretimi ve işleme kapasitesinin artırılması, büyük veri altyapısının geliştirilmesi ve veri paylaşımının teşvik edilmesi planlanıyor. Bu doğrultuda, kamu kurumlarının açık veri politikalarına uyum sağlaması ve veri merkezlerinin sayısının artırılması öngörülüyor. Ayrıca, yapay zeka alanında faaliyet gösteren şirketlere finansal destekler sağlanacak ve halka arzların teşvik edileceği açıklandı.
Eğitim ve İnsan Kaynağı
Planda, yapay zeka alanında uzman insan kaynağının yetiştirilmesine büyük önem veriliyor. Özellikle üniversitelerde yapay zeka bölümlerinin açılması, lisansüstü programların güçlendirilmesi ve profesyonellere yönelik sertifika programlarının düzenlenmesi hedefleniyor. Ayrıca, ortaöğretim düzeyinde kodlama ve yapay zeka eğitimlerinin yaygınlaştırılması planlanıyor. Bu sayede, geleceğin yapay zeka ekosistemini inşa edecek yetenekli insan kaynağının oluşturulması amaçlanıyor.
Kamu Hizmetlerinde Yapay Zeka Kullanımı
Yeni eylem planıyla birlikte kamu hizmetlerinde yapay zeka uygulamalarının yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bu kapsamda, sağlık, adalet, ulaştırma, enerji ve tarım gibi kritik sektörlerde yapay zeka destekli projelerin hayata geçirilmesi planlanıyor. Örneğin, sağlıkta teşhis süreçlerinin hızlandırılması, trafik yönetiminin optimize edilmesi ve enerji verimliliğinin artırılması gibi alanlarda çalışmalar yürütülecek. Ayrıca, kamu hizmetlerinde vatandaş memnuniyetinin artırılması için dijital dönüşüm projelerinin destekleneceği belirtiliyor.
Etik ve Düzenleme
Yapay zeka teknolojilerinin etik kullanımı da planda geniş bir yer tutuyor. Bu kapsamda, yapay zeka uygulamalarında şeffaflık, hesap verebilirlik ve mahremiyetin korunması ilkeleri benimsenecek. Ayrıca, yapay zekanın neden olabileceği risklere karşı önlemler alınacak ve denetim mekanizmaları kurulacak. Bu çerçevede, yapay zeka etik kurullarının oluşturulması ve uluslararası standartlarla uyumlu düzenlemelerin hayata geçirilmesi planlanıyor.
Karşılaştırmalı Bakış: İlk Strateji ve Yeni Plan
2021-2025 dönemini kapsayan ilk Yapay Zeka Stratejisi, temel olarak farkındalık yaratma ve başlangıç altyapısını kurmaya odaklanmıştı. Yeni plan ise daha iddialı hedefler belirleyerek, Türkiye'yi bölgesel bir yapay zeka merkezi haline getirmeyi amaçlıyor. İlk planda hedeflenen başarıların üzerine inşa edilecek olan bu yeni yol haritası, uygulama aşamasında daha somut adımlar atılacak şekilde tasarlandı. Özellikle, Ar-Ge teşviklerinden uluslararası iş birliklerinin artırılmasına kadar geniş bir yelpazede faaliyetler içeriyor.
Türkiye'nin yapay zeka alanındaki iddialı hedefleri, ülkenin dijital dönüşüm sürecine hız kazandırması bekleniyor. Uzmanlar, planın başarıyla uygulanması durumunda Türkiye'nin yapay zeka ihracatında da önemli bir oyuncu olabileceğini belirtiyor. Ancak, bu süreçte finansman, altyapı ve nitelikli iş gücü gibi zorlukların aşılması gerektiği de ifade ediliyor.
