Türk ve Amerikan savunma sanayisinin önde gelen kuruluşları, 7 Temmuz'da Ankara'da düzenlenen Türkiye-ABD Savunma Sanayi İş Birliği Yuvarlak Masa Toplantısı'nda bir araya geldi. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK), Amcham Türkiye ve American Turkish Business Roundtable (ATBR) iş birliğiyle 36. NATO Zirvesi vesilesiyle gerçekleştirilen toplantıda, iki ülke arasındaki savunma sanayii iş birliğinin mevcut durumu ve geleceği masaya yatırıldı.
İş Birliği Fırsatları ve Zorluklar Ele Alındı
Toplantıya Türkiye'den ASELSAN, TAI, Roketsan, STM, BMC Savunma ve Havelsan gibi şirketlerin üst düzey yöneticileri katılırken, ABD'den ise Lockheed Martin, Boeing, Raytheon Technologies ve Northrop Grumman gibi devlerin temsilcileri yer aldı. Görüşmelerde, özellikle F-35 programına dönüş olasılığı, S-400 gerilimi sonrası yaşanan tıkanıklık ve alternatif iş birliği alanları (insansız sistemler, havacılık, siber güvenlik) ele alındı. NATO Zirvesi'nin hemen ardından yapılan toplantının, iki ülkenin savunma sanayii firmaları arasındaki diyaloğu canlandırması bekleniyor.
Stratejik Ortaklık Vurgusu
DEİK Başkanı Nail Olpak, açılış konuşmasında Türkiye ile ABD arasındaki savunma sanayii iş birliğinin stratejik önemine dikkat çekerek, "NATO müttefiki iki ülke arasındaki savunma iş birliği, sadece ticari değil aynı zamanda jeopolitik bir gerekliliktir" dedi. TAİK Başkanı Mehmet Ali Yalçındağ ise, S-400 konusundaki anlaşmazlığa rağmen, insansız hava araçları ve füze savunma sistemleri gibi alanlarda yeni ortak projelerin mümkün olduğunu belirtti. ABD'nin Ankara Büyükelçisi Jeff Flake de toplantıda kısa bir konuşma yaparak, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin derinleştirilmesi için çalıştıklarını söyledi.
Geçmişten Geleceğe Savunma İlişkileri
Türkiye ve ABD, Soğuk Savaş'tan bu yana NATO çerçevesinde birçok ortak savunma projesine imza attı. F-16 ortak üretim anlaşması, F-35 programındaki iş birliği ve Patriot füze savunma sistemleri müzakereleri, ilişkilerin kilometre taşlarını oluşturdu. Ancak son yıllarda Suriye politikası, PKK/YPG konusundaki görüş ayrılıkları ve Türkiye'nin Rusya'dan S-400 alması, iş birliğini sekteye uğrattı. 2021'de ABD'nin CAATSA yaptırımları kapsamında Türkiye'yi F-35 programından çıkarması ve SSB Başkanı İsmail Demir'e yaptırım uygulaması, derin bir güven bunalımına yol açtı. 2023'te başlayan normalleşme adımları ve 2024'teki NATO Zirvesi, ilişkilerde yeniden bir yapılanma fırsatı sundu.
Yeni İş Birliği Alanları
Yuvarlak masa toplantısında öne çıkan başlıklar arasında insansız hava, deniz ve kara araçları (İHA/SİHA, İDA, İKA), siber güvenlik, uzay teknolojileri ve yapay zeka destekli savunma sistemleri yer aldı. Türk firmaları, özellikle Baykar'ın TB2 SİHA'sı ve TAI'nin ANKA'sı gibi başarılı projeleriyle dikkat çekiyor. ABD'li firmalar ise, Türkiye'nin bakım-onarım ve modernizasyon kapasitesine ilgi duyuyor. Toplantıda, ortak teknoloji geliştirme ve üretim için somut adımlar atılması konusunda mutabakata varıldı. Önümüzdeki aylarda, iki ülke firmaları arasında daha sıkı teknik görüşmeler yapılması planlanıyor.
NATO Zirvesi'nin yarattığı olumlu atmosferin de etkisiyle, Türkiye-ABD savunma sanayii ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilen bu toplantı, iki ülkenin jeopolitik çıkarlarının kesiştiği alanlarda ortak projeleri hayata geçirme potansiyelini barındırıyor. Ancak siyasi iradenin bu potansiyeli somut iş birliklerine dönüştürmesi için kalıcı bir diyalog mekanizmasının kurulması ve güven artırıcı adımlar atılması kritik öneme sahip.
