Türk mutfağının vazgeçilmezlerinden hamsi, yalnızca iç pazarda değil, dış pazarda da büyük ilgi görüyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, yılın ilk yedi ayında (ocak-temmuz) Türkiye'den yapılan hamsi ihracatı 10 milyon 888 bin 755 dolara ulaştı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre önemli bir artışı işaret ediyor. Peki, bu ihracatın perde arkasında hangi ülkeler var? İşte detaylar.
Hamsi ihracatında Rusya zirvede
Ege İhracatçı Birlikleri verilerinden derlenen bilgilere göre, hamsi ihracatında en büyük payı Rusya aldı. Rusya'ya yapılan hamsi ihracatı, toplam ihracatın yaklaşık yüzde 70'ini oluşturdu. Rusya'yı sırasıyla Gürcistan, Ukrayna ve Avrupa Birliği ülkeleri takip etti. Özellikle Rusya'nın Karadeniz'e kıyısı olan bölgelerinde hamsiye olan talebin yüksek olması, ihracatın bu ülkeye yoğunlaşmasında etkili oldu.
Hamsi ihracatında dikkat çeken artış
2023 yılının aynı döneminde hamsi ihracatı 7 milyon 500 bin dolar civarındaydı. 2024 yılında bu rakamın 10,9 milyon dolara yükselmesi, sektör temsilcileri tarafından olumlu karşılandı. Uzmanlar, bu artışın nedenleri arasında Karadeniz'deki av sezonunun verimli geçmesi, hamsinin besin değerinin artan şekilde fark edilmesi ve özellikle Rusya'daki gıda ambargosu sonrası Türk ürünlerine olan talebin artması olarak gösteriyor.
Hamsi ihracatından milyon dolarlık gelir
İhracatın 10 milyon doları aşması, Türkiye ekonomisi için önemli bir kalem olmaya başladı. Su ürünleri ihracatının genelinde olduğu gibi, hamsi ihracatında da katma değerli ürünlere yönelim dikkat çekiyor. Dondurulmuş fileto, marine edilmiş hamsi gibi işlenmiş ürünler, ihracatta daha yüksek fiyattan alıcı buluyor. Sektör temsilcileri, bu trendin devam etmesi halinde ihracat gelirinin daha da artacağını belirtiyor.
Hamsinin ekonomik önemi
Hamsi, Türkiye'de Karadeniz Bölgesi'nin ekonomik can damarlarından biri. Yaklaşık 200 bin kişinin geçimini balıkçılıktan sağladığı tahmin ediliyor. Hamsi, sadece taze tüketimle sınırlı kalmıyor; konserve, fileto, lakerda gibi ürünlere dönüştürülerek ihraç ediliyor. Bu durum, balıkçıların yanı sıra işleme tesislerinde çalışan binlerce kişiye de istihdam sağlıyor. Özellikle Trabzon, Rize ve Samsun gibi illerdeki tesisler, ihracata yönelik üretim yapıyor.
İhracat hedefi büyüyor
Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği (SUİB) Başkanı Sinan Kızıltan, yaptığı açıklamada, hamsi ihracatındaki bu artışın sevindirici olduğunu belirterek, gelecek yıllarda bu rakamın 20 milyon dolara çıkarılmasının hedeflendiğini söyledi. Kızıltan, “Hamsi ekonomik bir balık. İşlenmiş ürünlere yönelerek ihracat değerimizi artırabiliriz. Rusya pazarına yönelik çalışmalarımız sürüyor. Ayrıca Avrupa Birliği ülkelerine yönelik tanıtım faaliyetlerimiz de devam ediyor” dedi.
Hamsiye talebin artışı ve pazar çeşitliliği
Rusya'nın yanı sıra Gürcistan ve Ukrayna da hamsi ithal eden ülkeler arasında. Bu ülkelerin Karadeniz'e kıyılarının olması, lojistik açıdan avantaj sağlıyor. Ayrıca ABD'den de hamsi filetosuna yönelik talepler gelmeye başladı. Sektör temsilcileri, pazar çeşitliliğinin artırılması gerektiğini ve bu sayede döviz girdisinin artacağını ifade ediyor.
Hamsi fiyatları ve ihracatın geleceği
İhracattaki artışa rağmen iç piyasada hamsi fiyatları da merak konusu. Karadeniz'de av sezonunun bol geçmesi, balık bolluğu fiyatların düşük seyrini destekliyor. Ancak ihracatın artması, iç piyasada fiyatları kısmen etkileyebiliyor. Balıkçılar, “İç piyasada da hamsi bulunuyor, arz sıkıntısı yok. İhracat, üreticiye ilave gelir sağlıyor” diyor. Önümüzdeki dönemde hamsi ihracatının daha da artması bekleniyor. Uzmanlar, Türkiye'nin su ürünleri ihracatında önemli bir oyuncu olduğunu ve hamsinin bu başarıda başrol oynadığını belirtiyor.
