Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), mayıs ayına ilişkin dış ticaret endekslerini kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre, hem ihracat hem de ithalatta birim değer endekslerinde artış kaydedilirken, miktar endekslerinde önemli ölçüde daralma görüldü. Özellikle ithalat miktar endeksindeki düşüş dikkat çekerken, ihracat miktar endeksi de benzer bir eğilim sergiledi. Bu gelişmeler, Türkiye ekonomisinin dış ticaret performansına dair önemli sinyaller veriyor.
İhracat birim değer endeksi yükseldi, miktar endeksi düştü
TÜİK verilerine göre, mayıs ayında ihracat birim değer endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 2,1 artış göstererek 108,5 değerine ulaştı. Aynı dönemde ihracat miktar endeksi ise yüzde 11,8 gerileyerek 120,8 seviyesine indi. Bu durum, ihraç edilen ürünlerin fiyatlarının arttığını ancak fiziki miktar olarak daha az mal satıldığını ortaya koyuyor. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye bakıldığında da benzer bir tablo görülüyor: Birim değer endeksi yüzde 1,8 artarken, miktar endeksi yüzde 10,9 azaldı.
İthalatta benzer trend: Fiyat artışı, miktar düşüşü
İthalat tarafında da benzer bir eğilim hakim. Mayısta ithalat birim değer endeksi bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,7 yükselerek 106,7 oldu. Buna karşılık ithalat miktar endeksi yüzde 12,9 azalarak 133,6'ya geriledi. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış veriler, birim değer endeksinin yüzde 2,6 arttığını, miktar endeksinin ise yüzde 12,1 düştüğünü gösteriyor. Dolayısıyla, dış ticaretin her iki kanadında da fiyatlar yükselirken, ticaret hacmi miktar olarak daralıyor.
Dış ticaret hadleri iyileşti
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranı olarak hesaplanan dış ticaret hadleri, mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 0,6 azalarak 101,7 oldu. Ancak mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dış ticaret hadleri yüzde 0,9 düşüşle 102,0 seviyesinde gerçekleşti. Bu, ihracat fiyatlarının ithalat fiyatlarına göre nispeten daha az arttığına işaret ediyor. Yine de endeksin 100'ün üzerinde olması, ihracatın ithalattan daha pahalı olduğu anlamına geliyor.
TÜİK verileri, küresel ticaretteki yavaşlama ve jeopolitik gerilimlerin etkisiyle Türkiye'nin dış ticaret hacminde miktar bazında bir daralma yaşandığını gösteriyor. Öte yandan, birim değerlerdeki artış, enflasyonist baskıların dış ticarete yansıdığını ortaya koyuyor. Türkiye'nin ihracat hedefleri açısından miktar endeksindeki düşüş, uzun vadede sürdürülebilir büyüme için yapısal reformların önemini bir kez daha hatırlatıyor.
