Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Şubat 2025 dönemine ilişkin ticaret satış hacmi endekslerini açıkladı. Verilere göre, ticaret satış hacmi yıllık bazda yüzde 1,5 gerileyerek 139,2 seviyesine indi. Ticaret genelindeki bu düşüşte motorlu kara taşıtlarının satışındaki azalma ve toptan ticaret hacmindeki daralma belirleyici oldu. Buna karşın perakende satış hacmi yıllık bazda yüzde 2,8 artış gösterdi. Aynı dönemde sanayi, inşaat ve ticaret sektörlerinin toplam ciro endeksi ise önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,3 yükseldi.
Perakende Satışlarda Artış Süryor
TÜİK verilerine göre, perakende satış hacmi endeksi Şubat'ta bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,8 artışla 144,5 puana ulaştı. Bu artışta özellikle gıda, içecek ve tütün ürünleri satışlarındaki canlılık etkili oldu. Gıda perakendeciliği yıllık yüzde 3,1, gıda dışı perakende ise yüzde 2,2 artış kaydetti. Ancak motorlu kara taşıtları ve parçaları satışları yıllık bazda yüzde 1,2 geriledi. Ticaret satış hacmindeki düşüşün ana nedeni olarak gösterilen bu kalemdeki daralma, toplam hacmi aşağı çekti.
Uzmanlar, perakendede devam eden büyümenin iç talepteki direnci gösterdiğini ancak motorlu taşıt satışlarındaki düşüşün, yüksek faiz ortamı ve tüketici kredilerindeki sıkılaşmanın bir yansıması olduğunu belirtiyor. Otomotiv sektöründeki bu yavaşlamanın önümüzdeki aylarda da sürebileceği ifade ediliyor.
Toptan Ticarette Daralma
Toptan ticaret satış hacmi Şubat'ta yıllık bazda yüzde 2,4 azalarak 133,8 seviyesine geriledi. Bu düşüşte tarım hammaddeleri ve canlı hayvan toptan ticareti ile makine ve ekipman toptan ticaretindeki kayıplar etkili oldu. Özellikle ihracata yönelik üretim yapan firmaların ara malı talebindeki yavaşlama, toptan ticaret hacmini olumsuz etkiledi. Ayrıca, inşaat malzemeleri toptan ticaretinde de yıllık yüzde 1,8'lik bir azalma yaşandı.
Buna karşın, bilgisayar ve elektronik ürünlerin toptan ticareti yüzde 3,4 artış gösterdi. Bu durum, teknoloji yatırımlarının canlanmaya başladığına işaret ediyor. Toptan ticaretteki genel durgunluk, tedarik zincirlerinde normalleşme sürecinin devam ettiği şeklinde yorumlanıyor.
Ciro Endeksleri Büyüyor
TÜİK'in açıkladığı bir diğer veri seti olan ciro endeksleri, ekonomideki canlılığı gözler önüne seriyor. Sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinin toplam ciro endeksi Şubat'ta yıllık yüzde 4,3 artışla 185,6 puana ulaştı. Sanayi sektörünün cirosu yüzde 2,9, inşaat sektörünün cirosu yüzde 5,2, ticaret sektörünün cirosu ise yüzde 4,8 arttı. Bu veriler, üretimde ve hizmetlerdeki genişlemenin fiyat artışlarından arındırılmış şekilde de devam ettiğini gösteriyor.
Özellikle inşaat sektöründeki ciro artışı, deprem bölgesindeki yeniden yapılanma çalışmalarının etkisiyle ivme kazanmış durumda. Ticaret cirosundaki artış ise perakende satış hacmindeki büyümeyle uyumlu. Hizmet sektörü ciro endeksi ise yıllık yüzde 4,5 artışla 195,2 oldu. Bu artışta bilgi ve iletişim, konaklama ve yiyecek hizmetleri öne çıktı.
Ekonomi Politikalarına İlişkin Değerlendirme
Merkez Bankası'nın sıkı para politikasına rağmen iç talebin dirençli seyretmesi, enflasyonla mücadele sürecinde zorluklara işaret ediyor. Ticaret satış hacmindeki düşüş, ekonomik yavaşlamanın ilk işaretleri olarak okunabilir ancak perakendedeki artış, bu yavaşlamanın sınırlı kalacağını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde kredi koşullarındaki sıkılığın devam etmesi halinde motorlu taşıt satışlarındaki düşüşün derinleşmesi, toplam ticaret hacmini daha da aşağı çekebilir. Ayrıca, asgari ücret ve memur maaşlarına yapılan zamların yılın ikinci yarısında iç talebi canlandırması bekleniyor. Genel olarak, ticaret satış hacmindeki gerileme, ekonomide dengelenme sürecinin doğal bir sonucu olarak değerlendirilirken; perakende satışların gücü, tüketici güveninin henüz kırılmadığını ortaya koyuyor.
