Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı enflasyon verilerine karşı dava açan Eğitim Gücü Sen, TÜİK’in verilerin bir kısmını “gizli” olduğu gerekçesiyle mahkemeye sunmadığını belirtti. Sendika, “Adaletin terazisi idarenin veri gizlemesiyle bozuldu” değerlendirmesinde bulundu. TÜİK’in yöntemine itiraz eden sendika, enflasyon hesaplamasının şeffaf olmadığını ve bu durumun kamuoyunda güven bunalımına yol açtığını vurguluyor.
Dava süreci ve gizli veri tartışması
Eğitim Gücü Sen, TÜİK’in 2023 yılı enflasyon verilerinin gerçeği yansıtmadığı iddiasıyla Ankara İdare Mahkemesi’nde dava açtı. Dava dilekçesinde, TÜİK’in enflasyon sepetinde yer alan maddelerin fiyat değişimlerini ve ağırlıklandırma yöntemini açıklaması gerektiği, ancak kurumun bu bilgileri “ticari sır” ve “idari gizlilik” gerekçesiyle paylaşmadığı ifade edildi.
Sendika avukatları, TÜİK’in mahkemeye sunduğu bilirkişi raporunda da eksiklikler olduğunu, verilerin yalnızca yüzde 10’luk bir kısmının dosyaya konulduğunu öne sürdü. Bu durumun, yargının sağlıklı bir denetim yapmasını engellediği savunuldu.
Sendikanın tepkisi: “Veri gizliliği adaleti bozdu”
Eğitim Gücü Sen Genel Başkanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “TÜİK, elindeki verileri mahkemeden gizleyerek yargıyı yanıltmaya çalışmaktadır. Adaletin terazisi, idarenin bu keyfi gizlemesiyle bozulmuştur. Kamu yararına olan enflasyon verileri, ticari sır perdesi arkasına saklanamaz” dedi. Ayrıca, TÜİK’in bağımsız bir kurum olmaktan çıktığını ve siyasi baskı altında hareket ettiğini iddia etti.
Enflasyon hesaplama yöntemine güvensizlik
Son yıllarda TÜİK’in açıkladığı enflasyon oranları, bağımsız araştırma kuruluşlarının ve muhalefet partilerinin hesapladığı oranlardan belirgin şekilde düşük kalıyor. Bu durum, kamuoyunda verilerin manipüle edildiği yönünde güçlü bir şüphe yaratıyor. ENAG ve TÜİK verileri arasındaki fark, özellikle 2023 yılında yüzde 40’lara ulaşmıştı.
Uzmanlar, TÜİK’in kullandığı madde sepeti ve ağırlıklandırma yönteminin güncellenmesi gerektiğini, ayrıca veri toplama süreçlerinin şeffaflaştırılmasının güveni artıracağını belirtiyor. Ancak TÜİK, bu eleştirilere genellikle “uluslararası standartlara uygun çalıştığı” yanıtını veriyor.
Hukuki sürecin bundan sonrası
Ankara İdare Mahkemesi, sendikanın itirazını ve TÜİK’in savunmasını değerlendiriyor. Mahkemenin, TÜİK’ten eksik verileri talep etmesi ya da bilirkişi incelemesi yaptırması bekleniyor. Eğer mahkeme, TÜİK’in veri gizlemesini hukuka aykırı bulursa, kurumun enflasyon hesaplama yöntemini değiştirmesi gerekebilir.
Sendika ayrıca, konuyu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşımayı değerlendiriyor. Benzer bir dava, geçmişte Arjantin’de açılmış ve mahkeme, istatistik kurumunun verileri kamuoyuyla paylaşmasına hükmetmişti.
Bağımsız değerlendirme
TÜİK’in veri gizliliği gerekçesiyle mahkemeye bilgi vermemesi, hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmıyor. Kamu yararını ilgilendiren enflasyon verileri, yalnızca ekonomiyi değil, milyonlarca vatandaşın alım gücünü ve maaş artışlarını da doğrudan etkiliyor. Verilerin şeffaf olmaması, piyasa aktörlerinin güvenini zedeliyor ve Türkiye’nin uluslararası itibarına zarar veriyor. Bu dava, istatistik kurumlarının bağımsızlığı ve hesap verebilirliği açısından emsal teşkil edebilir.
