Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2020-2022 dönemini kapsayan Hayat Tabloları'nı yayımladı. Verilere göre, Türkiye genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi 77,3 yıl olarak hesaplandı. Bu rakam, önceki dönem olan 2019-2021 verilerine göre 0,1 yıllık bir artışa işaret ediyor. Kadınlarda beklenen yaşam süresi 80,0 yıl iken, erkeklerde 74,7 yıl olarak belirlendi. Böylece kadınların erkeklerden ortalama 5,3 yıl daha uzun yaşadığı ortaya çıktı.
Eğitim Seviyesine Göre Yaşam Süresi Farkı
TÜİK'in verileri, eğitim seviyesi ile beklenen yaşam süresi arasında doğru bir orantı olduğunu gösteriyor. Bir önceki dönemde yayımlanan verilere göre, üniversite mezunu bir bireyin beklenen yaşam süresi, lise altı eğitimlilere göre oldukça yüksek. Örneğin, 2019-2021 verilerinde üniversite mezunu erkeklerin beklenen yaşam süresi 78,4 yıl iken, lise altı eğitimlilerde bu rakam 72,9 yıl olarak kaydedilmişti. Kadınlarda ise üniversite mezunlarında 83,8 yıl, lise altı eğitimlilerde ise 78,1 yıl olarak hesaplanmıştı. Bu fark, eğitim seviyesinin sağlık bilinci, gelir düzeyi ve sağlık hizmetlerine erişim üzerindeki etkisini ortaya koyuyor.
Günlük Faaliyetler ve Sağlık Beklentisi
Araştırma kapsamında, bireylerin sağlık durumlarına göre beklenen yaşam süreleri de incelendi. Günlük faaliyetlerini kısıtlayacak bir sağlık sorunu olmayan kişilerin beklenen yaşam süresi daha yüksek çıktı. Örneğin, sağlık problemi olmayan 30 yaşındaki bir kişinin beklenen yaşam süresi 52,4 yıl iken, kronik hastalığı olan veya günlük aktivitelerinde kısıtlama yaşayan bir kişide bu süre 42,1 yıla düşmektedir. Bu durum, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
İllere Göre Yaşam Süresi Farklılıkları
Hayat tabloları, iller arasında da belirgin farklılıklar olduğunu gösteriyor. Önceki dönem verilerine göre, en yüksek beklenen yaşam süresi 79,5 yıl ile Tunceli'de iken, en düşük beklenti 75,7 yıl ile Kilis'te kaydedilmişti. Batı illerinin doğu illerine göre daha yüksek bir yaşam süresine sahip olduğu görülüyor. Bu durum, bölgesel gelişmişlik farkları ve sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizliklerle ilişkilendiriliyor.
Uzmanlar, yaşam süresindeki artışın Türkiye'de sağlık hizmetlerinin iyileşmesi ve yaşam koşullarındaki iyileşmenin bir göstergesi olduğunu belirtiyor. Ancak kadın-erkek arasındaki yaşam süresi farkının dünya ortalamasının (4,4 yıl) üzerinde olması, cinsiyete dayalı sağlık risklerine işaret ediyor. Erkeklerde kalp hastalıkları ve trafik kazaları gibi nedenlerle ölüm oranlarının daha yüksek olduğu biliniyor. Türkiye'nin yaşlanan nüfus yapısı göz önüne alındığında, bu verilerin sosyal güvenlik sistemleri ve sağlık politikaları üzerinde önemli yansımaları olacaktır. Gelecekteki düzenlemelerin, yaşam süresinin arttığı bir toplumda ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliği sağlamak için dikkatle planlanması gerekmektedir.
