ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'ye yönelik sert eleştirilerde bulunarak, Ukrayna'nın Rusya'daki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları ve anlaşma sürecinde istekli olmaması nedeniyle "yeni bir başkan edinme vakti geldiğini" savundu. Trump'ın bu açıklaması, savaşın seyrine ilişkin ABD'nin tutumunda önemli bir değişikliğe işaret ediyor.
Trump: 'Ukrayna anlaşma yanlısı değil'
Trump, yaptığı açıklamada Ukrayna'nın Rusya topraklarındaki petrol rafinerilerine düzenlediği saldırıları gerekçe göstererek, Kiev yönetiminin barış müzakerelerine yanaşmadığını öne sürdü. ABD Başkanı, "Bence Ukrayna'nın yeni bir başkan edinme vakti geldi. Anlaşma yapmıyorlar, anlaşma yapmak istemiyorlar. Rusya'nın petrol rafinerilerine saldırıyorlar ve bu da işleri daha da kötüleştiriyor" ifadelerini kullandı. Trump'ın bu sözleri, görevdeki Ukrayna liderine yönelik en doğrudan çağrılardan biri olarak kayda geçti.
Zelenskiy yönetimi ise henüz Trump'ın açıklamalarına resmi bir yanıt vermedi. Ancak Ukraynalı yetkililer daha önce, ülkenin toprak bütünlüğünü ve egemenliğini koruma konusunda kararlı olduklarını ve ancak adil bir barış için müzakere masasına oturabileceklerini defalarca dile getirmişti.
ABD'nin Ukrayna politikasında değişim sinyali
Trump'ın açıklamaları, ABD'nin Ukrayna'ya yönelik politikasında bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Göreve geldiğinden bu yana Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile diyalog kanallarını açık tutan Trump, Ukrayna'ya sağlanan askeri yardımları da sorgulamıştı. Trump'ın son çıkışı, Kiev'in Batı ittifakı içindeki konumunu daha da zora sokabilir.
Uzmanlar, Trump'ın bu açıklamasının arka planında Ukrayna'nın son dönemde artan askeri faaliyetlerinin yattığını belirtiyor. Ukrayna güçleri, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik uzun menzilli İHA saldırılarını son haftalarda yoğunlaştırmış durumda. Bu saldırılar, Rusya'nın petrol ihracat kapasitesini kısmen sekteye uğratmış olsa da Batılı müttefikler arasında tırmanma endişelerine yol açmıştı.
Zelenskiy cephesinden sessizlik
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, savaşın başından bu yana Batı'dan askeri ve mali destek arayışını sürdürüyor. Ancak ABD'de başkanlık koltuğuna oturan Trump'ın yönetimi, özellikle askeri yardımların denetlenmesi ve Avrupa'nın daha fazla sorumluluk alması gerektiği konusunda ısrarcı. Trump'ın "yeni başkan" çağrısı, bu süreçte Kiev'e yönelik baskının dozajının arttığını gösteriyor.
Öte yandan, Ukrayna'da savaş koşulları nedeniyle seçimlerin yapılamıyor olması, Zelenskiy'nin meşruiyeti konusunda zaman zaman tartışmalara yol açıyor. Trump'ın sözleri, bu tartışmayı uluslararası alanda yeniden alevlendirebilir. Ancak Ukrayna anayasasına göre savaş hali süresince seçim yapılması mümkün görünmüyor.
Rusya'dan ilk tepkiler
Rusya cephesinden henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak Kremlin'e yakın kaynaklar, Trump'ın açıklamalarını "Batı'nın Ukrayna konusundaki bölünmüşlüğünün bir göstergesi" olarak yorumluyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin daha önce yaptığı açıklamalarda, Zelenskiy'nin görev süresinin dolduğunu ve artık meşru bir muhatap olmadığını öne sürmüştü. Trump'ın sözleri, Moskova'nın bu tezini dolaylı olarak destekler nitelikte.
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Trump'ın açıklamasının savaşın gidişatını doğrudan değiştirmese de Ukrayna'nın Batı nezdindeki pazarlık gücünü zayıflatabileceğini belirtiyor. Özellikle Avrupa başkentlerinde, ABD'nin Kiev'e verdiği desteğin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri oluşabilir.
Trump'ın bu çıkışı, ABD iç siyasetinde de yankı bulabilir. Cumhuriyetçi Parti içindeki Ukrayna'ya yardım konusundaki şüpheciler, Trump'ın sözlerini memnuniyetle karşılayabilir. Demokratlar ise Rusya'nın lehine bir algı yaratıldığını savunarak tepki gösterebilir.
Şimdilik Kiev'den gelecek yanıt ve Batılı müttefiklerin tutumu merakla bekleniyor. Trump'ın "yeni başkan" çağrısı, Ukrayna savaşında yeni bir diplomatik krizin kapısını aralayabilir.
