ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ile varılan dizel yakıt anlaşmasına tepki gösteren Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'ye yönelik sert eleştirilerde bulundu. Trump, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği saldırıları da eleştirerek, "Ukrayna'nın yeni bir başkan edinmesinin zamanı geldi" ifadesini kullandı. Açıklama, Washington ile Kiev arasında son dönemde artan gerilimin son halkası oldu.
Dizel anlaşması krizi
Trump'ın tepkisinin merkezinde, ABD'nin Rusya ile imzaladığı dizel yakıt anlaşması yer alıyor. Anlaşma, Rusya'dan dizel ithalatına ilişkin düzenlemeleri içeriyor. Zelenski'nin bu anlaşmaya yönelik eleştirileri, Trump yönetimi tarafından "kabul edilemez" olarak nitelendirildi. Trump, Zelenski'nin açıklamalarını "nankörlük" olarak değerlendirirken, Ukrayna liderinin ABD'nin sağladığı desteği hafife aldığını savundu.
ABD Başkanı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Ukrayna'nın yeni bir başkan edinmesinin zamanı geldi" diyerek Zelenski'nin görevde kalmasının bölgesel istikrar açısından sorun oluşturduğunu ima etti. Trump ayrıca, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarının enerji piyasalarını istikrarsızlaştırdığını ve küresel fiyatları olumsuz etkilediğini belirtti.
Zelenski'den yanıt: "ABD'nin tutumu şaşırtıcı"
Zelenski ise ABD'nin anlaşmaya ilişkin tutumunu eleştirerek, "ABD'nin Rusya ile böyle bir anlaşma yapması, Ukrayna'nın egemenlik haklarına saygı gösterilmediğini ortaya koyuyor" dedi. Ukrayna lideri, ülkesinin Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarının meşru müdafaa kapsamında olduğunu vurguladı. Zelenski, "Ukrayna, enerji altyapısını hedef alan saldırılara karşı kendini savunma hakkına sahiptir. ABD'nin bu konuda Rusya'yı destekler görünen adımlar atması kabul edilemez" ifadelerini kullandı.
Ukrayna hükümetinden yapılan açıklamada, ABD'nin dizel anlaşmasının Ukrayna'nın çıkarlarıyla çeliştiği belirtildi. Kiev yönetimi, Washington'dan anlaşmayı gözden geçirmesini talep etti. Ancak Beyaz Saray'dan henüz bu talebe yönelik bir yanıt gelmedi.
ABD-Ukrayna ilişkilerinde yeni gerilim
Trump'ın açıklamaları, ABD ile Ukrayna arasındaki ilişkilerin son yıllarda yaşadığı inişli çıkışlı seyrin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Trump, göreve geldiği ilk dönemde de Zelenski ile benzer bir gerilim yaşamış, 2019'da Ukrayna lideriyle yaptığı telefon görüşmesi nedeniyle azil süreciyle karşılaşmıştı. O dönemde Trump, Zelenski'den siyasi rakibi Joe Biden'ın oğlu hakkında soruşturma başlatmasını istemekle suçlanmıştı.
Şimdi ise Trump, ikinci döneminde Rusya ile enerji anlaşmalarına öncelik vererek Ukrayna'ya yönelik politikasını yeniden şekillendiriyor. Uzmanlar, Trump'ın Zelenski'yi hedef almasının, Kiev'e askeri ve mali yardımın azaltılması yönünde bir sinyal olarak yorumlanabileceğini belirtiyor. Ancak ABD yönetiminden bu yönde resmi bir açıklama gelmedi.
Rusya'dan memnuniyet sinyali
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Trump ile yaptığı anlaşmayı memnuniyetle karşıladığı ve iki ülke arasındaki enerji işbirliğinin genişletilmesini desteklediği bildirildi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, yaptığı açıklamada, "ABD ile enerji alanında yapıcı bir diyalog kurulmasından memnuniyet duyuyoruz" dedi. Peskov, Ukrayna'nın rafineri saldırılarının ise bölgesel istikrarı bozduğunu savundu.
Ukrayna'nın son haftalarda Rus petrol rafinerilerine yönelik artan saldırıları, Moskova'nın enerji ihracatında aksamalara yol açtı. Rusya, bu saldırıları "terörizm" olarak nitelendirirken, Ukrayna ise meşru müdafaa hakkını kullandığını belirtiyor.
Uluslararası tepkiler ve olası sonuçlar
Avrupa Birliği yetkilileri, Trump'ın Zelenski'ye yönelik açıklamalarını endişeyle karşıladı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi, "Ukrayna'nın demokratik olarak seçilmiş liderine yönelik bu tür ifadeler kabul edilemez" dedi. NATO yetkilileri ise açıklamaya ilişkin doğrudan yorum yapmaktan kaçındı.
Analistler, Trump'ın Ukrayna politikasındaki bu sert söyleminin, ABD'nin askeri yardımları azaltabileceği yönünde bir işaret olarak görülebileceğini belirtiyor. Ukrayna, ABD'den aldığı askeri ve mali desteğin devam etmesini umuyor. Ancak Trump'ın açıklamaları, bu desteğin tehlikeye girebileceği endişesini artırdı.
ABD ile Ukrayna arasındaki bu gerilim, bölgesel güvenlik dengesini de etkileyebilir. Uzmanlar, Trump'ın Rusya'ya yakınlaşmasının, Ukrayna'nın Batı ile olan bağlarını zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor. Kiev yönetimi ise hem ABD hem de Avrupa'dan destek arayışlarını sürdürüyor.
Önümüzdeki günlerde ABD Kongresi'nde Ukrayna'ya yönelik yardım paketinin görüşülmesi bekleniyor. Trump'ın bu açıklamalarının, Kongre'deki tartışmaları da etkilemesi muhtemel. Ukrayna'nın yeni bir başkanlık seçimine gitmesi durumunda ise bölgesel siyasetin nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor.
