ABD Başkanı Donald Trump, Ürdün'de ABD güçlerine yönelik düzenlenen ve üç askerin ölümüne yol açan saldırılara ilişkin açıklamalarda bulundu. Trump, saldırıların sorumlusu olarak gördüğü İran'ı 'çok sert bir şekilde' vuracaklarını ifade etti. Bu açıklama, Orta Doğu'daki gerilimi yeniden alevlendirdi ve uluslararası toplumda endişeye yol açtı.
Trump'ın Açıklamaları ve ABD'nin Tepkisi
Başkan Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, saldırının ardından İran'a yönelik ciddi yaptırımlar ve askeri seçenekler dahil tüm olasılıkların masada olduğunu belirtti. Trump, 'Onları çok sert bir şekilde vuracağız. Bu, ABD'ye yönelik bir saldırıdır ve bunun karşılıksız kalmasına izin vermeyeceğiz.' ifadelerini kullandı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada ise saldırının sorumlularının bulunarak hesap vereceği vurgulandı.
Ürdün'deki askeri üsse düzenlenen İHA saldırısında üç ABD askeri hayatını kaybetmiş, onlarca asker de yaralanmıştı. ABD yetkilileri, saldırının İran destekli milisler tarafından gerçekleştirildiğini doğrularken, İran yönetimi iddiaları reddetti. Bu olay, 7 Ekim'den bu yana bölgede artan gerilimin en kanlı saldırısı olarak kayıtlara geçti.
Bölgesel Gerilim ve Uluslararası Tepkiler
Saldırının ardından ABD'de Başkan adaylarından Cumhuriyetçi çevreler, yönetime sert yanıt çağrısında bulunurken, Demokratlar ise askeri seçenekler konusunda temkinli olunması gerektiğini savunuyor. Uzmanlar, ABD'nin İran'a yönelik doğrudan bir askeri operasyonunun bölgesel bir savaşa dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.
Iran'ın önemli isimlerinden Hüseyin Emirabdullahiyan, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'ı tehdit etmesinin yeni bir şey olmadığını, ancak bu tür tehditlerin sonuçlarının ağır olacağını belirtti. Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler, petrol fiyatlarında artışa ve borsalarda dalgalanmalara neden oldu. Uluslararası toplum, taraflara itidal çağrısı yapıyor.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, tüm tarafları sükunete ve diyaloğa davet ederek, 'Orta Doğu'nun daha fazla çatışmayı kaldıramayacağını' söyledi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada ise 'bölgede gerilimi artıracak adımlardan kaçınılması ve mevcut krizin diplomasi yoluyla çözülmesi' temennisinde bulunuldu.
Bu gelişmeler, İran ve ABD arasındaki gerilimin geçmişte nükleer müzakere masasından savaş eşiğine uzanan bir seyir izlediği bir dönemde yaşanıyor. İki ülke arasındaki düşmanlık, 1979 İslam Devrimi'ne kadar uzanıyor. 2015 nükleer anlaşma, Trump'ın ilk başkanlık döneminde ABD'nin çekilmesiyle çökmüş, ardından yaptırımlar yeniden yürürlüğe girmişti. Biden yönetimi ise müzakerelere dönmeye çalışsa da anlamlı bir ilerleme sağlanamadı.
Ürdün'deki saldırının, İsrail-Gazze savaşıyla birlikte bölgesel bağlantılı grupların faaliyetlerini artırdığı bir ortamda meydana gelmesi, ABD'nin Orta Doğu'da daha geniş bir çatışmanın içine çekilme riskini gündeme getiriyor. Emekli General Mark Hertling'e göre, ABD'nin İran'a yönelik müstakbel bir misillemesi, Yemen'deki Husi isyancılar ve Lübnan'daki Hizbullah'ı da içine alacak şekilde genişleyebilir. Bu da bölgesel istikrarı daha da derinden etkileyecek bir durum.
Öte yandan, ABD askeri yetkilileri, İran destekli milislerin Irak ve Suriye'deki üslere düzenlediği saldırılara karşı daha önce de misilleme yaptıklarını ancak bu saldırının boyutu ve sonucu nedeniyle yanıtın daha kapsamlı olacağını belirtiyor. Perşembe günü Başkan Yardımcısı Kamala Harris, Başkan Trump ile telefonda görüşerek bilgi aldı.
Trump'ın bu sert açıklaması, önümüzdeki günlerde ABD'nin İran'a yönelik nasıl bir operasyon yapacağına dair soruları beraberinde getirdi. Pentagon, seçeneklerin değerlendirildiğini doğrularken, uluslararası hukuka uygun hareket edileceğini açıkladı. Kriz diplomasisi açısından da hareketli günler bizi bekliyor olabilir.
