ABD Başkanı Donald Trump, 2025 Nobel Barış Ödülü'nün insan hakları savunucusu Navi Pillay'a verilmesine sert tepki gösterdi. Sekiz savaşı bitirdiğini savunan Trump, ödül kararını Norveç için "silinmez bir leke" olarak nitelendirdi. Pillay ise ödülü kazandığını öğrendiği toplantıda yaptığı espriyle gündeme geldi: "Biraz daha alkışlarsanız ödülü Trump'la paylaşabilirim."
Trump: 'Sekiz savaşı ben bitirdim'
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Nobel Barış Ödülü'nün kendisine verilmemesine duyduğu öfkeyi dile getirdi. Trump, görevde olduğu süre boyunca sekiz savaşı sona erdirdiğini öne sürerek, bu başarısının Nobel komitesi tarafından görmezden gelindiğini savundu. Trump, "Nobel Barış Ödülü'nü hak etmeyen birine vererek Norveç, tarihine silinmez bir leke sürmüştür. Ben barış için çalıştım, onlar ise siyaset yapıyor" ifadelerini kullandı.
Trump'ın bu çıkışı, Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında da yankılandı. Trump, gazetecilerin sorularını yanıtlarken, "Nobel komitesi beni yıllardır görmezden geliyor. Ama ben yine de barış için çalışmaya devam edeceğim. Çünkü benim için önemli olan ödül değil, insanların hayatı" dedi. Ancak konuşmasının devamında, "Yine de bu karar Norveç'in itibarına gölge düşürmüştür" diyerek tepkisini sürdürdü.
Pillay'den esprili yanıt: 'Ödülü paylaşabilirim'
Nobel Barış Ödülü'nü kazandığını öğrendiği toplantıda konuşan Navi Pillay, Trump'ın tepkisine kayıtsız kalmadı. Pillay, "Biraz daha alkışlarsanız ödülü Trump'la paylaşabilirim" diyerek hem salondakileri güldürdü hem de Trump'a gönderme yaptı. Pillay, ödülün kendisi için büyük bir onur olduğunu belirterek, "Bu ödül, insan hakları mücadelesine adanmış bir ömürün karşılığıdır. Trump'ın söyledikleri ise bu mücadelenin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösteriyor" şeklinde konuştu.
Pillay, ödülü kazandığı için duyduğu mutluluğu ifade ederken, Trump'ın açıklamalarına doğrudan yanıt vermekten kaçındı. Ancak toplantı sonrası gazetecilere yaptığı açıklamada, "Barış ödülü, barış için çalışan herkese aittir. Kimseye verilmez, kazanılır. Ben bu ödülü tüm mazlumlar adına alıyorum" dedi.
Nobel Komitesi'nden sessizlik
Nobel Komitesi, Trump'ın açıklamalarına henüz resmi bir yanıt vermedi. Ancak komiteye yakın kaynaklar, ödül kararının bağımsız bir jüri tarafından alındığını ve siyasi baskılardan etkilenmediğini vurguladı. Norveç basınında yer alan haberlere göre, komite üyeleri Trump'ın sözlerini "talihsiz bir açıklama" olarak değerlendirdi.
Nobel Barış Ödülü, her yıl Norveç Nobel Komitesi tarafından, barışa en çok katkı sağlayan kişi veya kuruluşa veriliyor. Bu yılki ödülün Navi Pillay'a verilmesi, insan hakları alanındaki çalışmaları nedeniyle memnuniyetle karşılandı. Pillay, Güney Afrika'nın apartheid rejimine karşı mücadelesiyle tanınıyor ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevini yürütmüştü.
Trump'ın Nobel takıntısı
Donald Trump'ın Nobel Barış Ödülü'ne olan ilgisi yeni değil. Görevde olduğu ilk döneminde de sık sık ödülü hak ettiğini dile getiren Trump, 2020'de İsrail ile BAE arasındaki normalleşme anlaşmasına aracılık ettiği için ödüle aday gösterilmiş ancak kazanamamıştı. Trump, o dönemde de Nobel komitesini eleştirmişti.
Siyaset bilimciler, Trump'ın Nobel takıntısının, uluslararası alanda meşruiyet arayışından kaynaklandığını belirtiyor. Trump, başkanlığı döneminde birçok kez uluslararası kuruluşlardan takdir görmek istemiş ancak tartışmalı politikaları nedeniyle bu beklentisi karşılıksız kalmıştı.
Pillay'ın barış mücadelesi
Navi Pillay, 1941'de Güney Afrika'da doğdu. Apartheid rejimine karşı avukat olarak mücadele etti. 2008-2014 yılları arasında BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev yaptı. Bu dönemde Suriye, Libya ve Sri Lanka gibi ülkelerdeki insan hakları ihlallerine dikkat çekti. Pillay, halen Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde yargıç olarak görev yapıyor.
Pillay'ın ödülü alması, insan hakları savunucuları tarafından memnuniyetle karşılandı. Uluslararası Af Örgütü, "Pillay, barış ve adalet için verdiği mücadelede hiçbir zaman geri adım atmadı. Bu ödül, onun kararlılığının bir tescilidir" açıklamasını yaptı.
Ödülün anlamı ve tartışmalar
Nobel Barış Ödülü, tarih boyunca tartışmalara sahne oldu. Kimi zaman siyasi tercihler nedeniyle eleştirilen komite, bu yıl da Trump'ın tepkisiyle karşı karşıya. Ancak komitenin kararı, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Pillay'ın ödülü alması, özellikle insan hakları alanında çalışanlar için moral kaynağı oldu.
Trump'ın açıklamaları ise, ABD iç siyasetinde de yankı buldu. Demokratlar, Trump'ın açıklamalarını "çocukça" olarak nitelendirirken, Cumhuriyetçi kanattan bazı isimler Trump'a destek verdi. Beyaz Saray Sözcüsü, "Başkan Trump, barış için yaptığı çalışmaların karşılığını alamamıştır. Bu, Nobel komitesinin siyasi bir karar aldığını gösteriyor" dedi.
Öte yandan, Pillay'ın ödülü kazanması, Güney Afrika'da da sevinçle karşılandı. Ülkenin eski Devlet Başkanı Thabo Mbeki, Pillay'ı tebrik ederek, "O, ülkemizin gururu" dedi.
Sonuç: Barış ödülü kimin?
Nobel Barış Ödülü, bu yıl da tartışmaların odağında. Trump'ın tepkisi, ödülün anlamını gölgelemeye çalışsa da, Pillay'ın mücadelesi ve kararlılığı, ödülün gerçek sahibini bulduğunu gösteriyor. Barış, sadece savaşları bitirmek değil, aynı zamanda insan haklarına saygı duymak ve adaleti sağlamaktır. Pillay, bu yönüyle ödülü fazlasıyla hak etti.
Trump'ın "sekiz savaşı bitirdim" söylemi ise, uluslararası alanda pek karşılık bulmadı. Uzmanlar, Trump'ın savaşları bitirmediğini, aksine bazı bölgelerde gerilimi artırdığını belirtiyor. Nobel komitesi ise, kararının arkasında duruyor. Ödül, 10 Aralık'ta Oslo'da düzenlenecek törenle sahibine verilecek. Trump'ın bu törene katılıp katılmayacağı ise merak konusu.
