ABD Başkanı Donald Trump'ın, Gazze'de ateşkes anlaşmasının sağlanmasından önce İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinde öfkesini kontrol edemediği ve Netanyahu'ya bağırdığı ortaya çıktı. ABD merkezli The New York Times gazetesinin iki muhabiri tarafından yazılan bir kitapta yer alan iddiaya göre Trump, Netanyahu'ya “Tüm Yahudiler senden bıktı” diyerek tepki gösterdi. Görüşmenin, ateşkes anlaşmasının son aşamalarında gerçekleştiği ve Trump'ın Netanyahu'nun anlaşmayı geciktirme çabalarına sinirlendiği belirtiliyor.
Kitapta Trump'ın çıkışı gün yüzüne çıktı
The New York Times muhabirleri Jonathan Swan ve Maggie Haberman tarafından kaleme alınan ve henüz yayımlanmayan kitapta, Trump'ın Netanyahu'ya yönelik sert çıkışı ayrıntılarıyla anlatılıyor. Kitapta yer alan bilgilere göre, Trump görüşmede Netanyahu'ya, “Tüm Yahudiler senden bıktı. Anlaşmayı imzala, yoksa seninle işim biter” ifadelerini kullandı. Trump'ın, Netanyahu'nun ateşkes görüşmelerini sürüncemede bırakmasından ve ABD'nin arabuluculuk çabalarını baltalamasından rahatsızlık duyduğu belirtiliyor. Görüşmenin hemen ardından Netanyahu'nun ekibinin, Trump'ın öfkesini yatıştırmak için yoğun diplomatik temaslara başladığı ifade edildi.
20 maddelik anlaşma ve son dakika krizi
İddialara göre, Trump'ın öfke patlamasının yaşandığı görüşme, Gazze ateşkes anlaşmasının 20 maddelik bir taslağının masada olduğu bir döneme denk geldi. Trump, Netanyahu'nun anlaşmayı geciktirmek için ek taleplerde bulunmasına ve süreci tıkamasına sert tepki gösterdi. Amerikan basınına yansıyan bilgilere göre, Trump'ın “Ben bu anlaşmayı istiyorum ve hemen şimdi istiyorum” dediği aktarıldı. Kitapta, Netanyahu'nun bu telefon görüşmesinden sonra tavrını değiştirdiği ve anlaşma sürecine daha yapıcı yaklaştığı belirtiliyor. Ancak ateşkes anlaşmasının imzalanmasının ardından aylar geçmesine rağmen kalıcı barışa yönelik somut adımlar atılamadı.
İsrail basınından yankılar
Kitapta yer alan iddialar, İsrail basınında da geniş yankı uyandırdı. İsrail gazeteleri, Trump'ın Netanyahu'ya yönelik bu sert çıkışını manşetlerine taşıdı. Maariv gazetesi, “Trump'ın Netanyahu'ya fırçası: Tüm Yahudiler senden bıktı” başlığını atarken, Yedioth Ahronoth gazetesi görüşmenin detaylarını “Kırmızı çizgi: Trump'ın öfkesi” olarak yorumladı. Bazı İsrailli siyasi analistler, bu gelişmenin Netanyahu'nun iç politikadaki konumunu zorlaştırabileceğini belirtti. Netanyahu'ya yakın kaynaklar ise iddiaların abartılı olduğunu ve görüşmenin rutin diplomatik temaslar çerçevesinde gerçekleştiğini savundu.
İlişkilerin seyri ve bağımsız değerlendirme
Trump ile Netanyahu arasındaki ilişkiler, uzun yıllardır inişli çıkışlı bir seyir izliyor. Trump başkanlığı döneminde Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması ve Golan Tepeleri'nde İsrail egemenliğini kabul etmesi gibi adımlarla Netanyahu'ya güçlü destek vermişti. Ancak bu son olay, iki lider arasındaki kişisel gerilimin boyutlarını gözler önüne seriyor. Bağımsız değerlendirmelere göre, Trump'ın bu çıkışı, ABD'nin İsrail üzerindeki diplomatik baskısını artırma stratejisinin bir parçası olarak yorumlanabilir. Özellikle Gazze'deki insani krizin derinleşmesi ve uluslararası kamuoyunun ateşkes çağrıları, Trump'ı daha doğrudan bir müdahaleye itmiş olabilir. Bölgedeki tansiyonun düşürülmesi için ABD'nin her iki taraf üzerinde de etkili bir baskı politikası izlemesi gerektiği vurgulanıyor. Netanyahu'nun ise kendi koalisyon hükümetindeki aşırı sağcı ortaklarının talepleriyle ABD baskısı arasında sıkışmış durumda olduğu ifade ediliyor.
Bu gelişmeler, Ortadoğu barış sürecinin ne denli kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Trump'ın bu ani öfke patlaması, ateşkesin sağlanmasında kilit bir rol oynamış olsa da, kalıcı bir çözüm için taraflar arasında güven tesisinin gerekliliğine dikkat çekiyor. Uzmanlar, ABD'nin gelecekteki yönetiminin de bu tür diplomatik krizlerde benzer bir yaklaşım benimseyip benimsemeyeceğini tartışıyor.
