ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları ve İran ile yürütülen mutabakat görüşmeleri nedeniyle ciddi bir kriz yaşanıyor. Trump yönetimi, Netanyahu’nun bölgede tansiyonu yükselten adımlarını sınırlandırmak için “pasifize etme” stratejisi geliştirdi. Bu kapsamda ABD'li savunma devleriyle yapılan kritik bir toplantıda, İran pazarının hedeflenmesi ve Netanyahu’nun askeri operasyonlarının kontrol altına alınması masaya yatırıldı.
Trump yönetiminden Netanyahu'ya uyarı
Trump, Netanyahu’ya gönderdiği mesajda, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarının ABD’nin İran ile yürüttüğü diplomatik sürece zarar verdiğini belirtti. Beyaz Saray kaynaklarına göre Trump, “İran ile yapıcı bir anlaşmaya varmak istiyoruz, senin askeri maceraların buna engel oluyor” ifadelerini kullandı. Netanyahu ise Lübnan’da operasyonların devam edeceğini savunarak, Hizbullah’ın tehdit oluşturduğunu iddia etti. Bu gerilim, iki lider arasında son dönemde yaşanan en ciddi anlaşmazlık olarak kayıtlara geçti.
Savunma devleriyle kritik toplantı
Trump yönetimi, Netanyahu üzerindeki baskıyı artırmak ve İran pazarına yönelik stratejik adımlar atmak için ABD’nin önde gelen savunma şirketlerinin CEO’larıyla bir araya geldi. Toplantıda Lockheed Martin, Raytheon, Northrop Grumman gibi firmaların temsilcileri yer aldı. Gündemde, İran ile olası bir anlaşma sonrası Tahran’a silah satışı ve İran pazarına giriş stratejileri vardı. Kaynaklar, Trump’ın Netanyahu’nun askeri harekatlarını sınırlamak için savunma sektörü üzerinden dolaylı bir baskı oluşturmayı hedeflediğini belirtiyor.
İran pazarı ve bölgesel denklem
ABD’nin İran ile yürüttüğü nükleer mutabakat görüşmeleri, iki tarafın da ekonomik çıkarları nedeniyle hız kazanmış durumda. Trump yönetimi, İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması karşılığında, Tahran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlamasını bekliyor. Bu süreçte, İsrail’in Lübnan’daki saldırıları, bölgesel istikrarı tehdit ederek ABD’nin elini zayıflatıyor. Trump, Netanyahu’nun Hizbullah’a karşı operasyonlarını durdurmasını, aksi halde ABD’nin İsrail’e yönelik askeri ve diplomatik desteğini azaltabileceğini ima etti.
Netanyahu’nun tutumu ve iç siyaset
Netanyahu, İsrail iç siyasetinde zor günler geçiriyor. Yargı reformu ve yolsuzluk davaları nedeniyle kamuoyu desteği azalan Netanyahu, Lübnan operasyonlarıyla ulusal güvenlik konusunda kararlı bir lider imajı çizmeye çalışıyor. Ancak Trump’ın baskısı karşısında manevra alanı daralıyor. İsrailli yetkililer, Netanyahu’nun Lübnan’da sınırlı bir operasyon yürütmeyi planladığını, ancak ABD’nin tepkisi nedeniyle bu planları yeniden gözden geçirmek zorunda kalabileceğini ifade ediyor.
Bağımsız değerlendirme: Trump-Netanyahu ekseninde yeni dönem
Trump ve Netanyahu arasındaki bu kriz, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olabilir. Trump’ın “Amerika Birinci” politikası, İsrail’in çıkarlarıyla her zaman örtüşmüyor. İran ile anlaşma yapma isteği, Netanyahu’nun güvenlik kaygılarının önüne geçmiş görünüyor. Önümüzdeki günlerde, Washington’un Tel Aviv’e yönelik baskısının artması ve İsrail’in Lübnan’da daha temkinli bir politika izlemesi beklenebilir. Bu gelişme, Orta Doğu’daki güç dengelerini de etkileyecek potansiyele sahip.
