Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki telefona görüşmelerin tonu son dönemde belirgin şekilde değişti. İki lider arasında daha önce samimi olarak nitelendirilen ilişkiler, son haftalarda gerilimli bir hal almaya başladı. Gazetenin haberine göre, taraflar arasında yaşanan bir telefon görüşmesinde Trump, Netanyahu'ya Lübnan'daki askeri operasyonlar konusunda rahatsızlığını doğrudan dile getirdi. Trump'ın, "Neden binaları havaya uçuruyorsunuz?" sorusunu yönelttiği ve bu eylemlerin ABD'nin bölgedeki stratejik çıkarlarına zarar verdiğini ima ettiği belirtiliyor.
İlişkilerdeki soğuma ne anlama geliyor?
WSJ kaynakları, Trump'ın Netanyahu'ya yönelik eleştirilerinin yalnızca Lübnan ile sınırlı kalmadığını, Batı Şeria'daki yerleşim politikaları ve İran dosyasında da görüş ayrılıklarının derinleştiğini öne sürdü. Özellikle Trump'ın İsrail-Lübnan sınırındaki gerginliği azaltma çabalarına rağmen Netanyahu'nun daha sert bir askeri duruş sergilemesi, iki lider arasındaki güveni zedeledi. Beyaz Saray yetkilileri konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmazken, İsrail Başbakanlık ofisi "Liderlerimiz arasındaki ilişki stratejik öneme sahiptir ve her türlü görüş farklılığı yapıcı bir şekilde ele alınmaktadır" şeklinde bir yanıt verdi.
Arka plan ve bağlam
Trump ve Netanyahu, Trump'ın başkanlığı boyunca birbirlerinin en yakın müttefikleri olarak biliniyordu. Trump'ın Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması, Golan Tepeleri'nin ilhakını onaylaması ve İbrahim Anlaşmaları'na verdiği destek, ikili ilişkilerin zirve yaptığı dönemlerdi. Ancak son aylarda Lübnan'daki Hizbullah hedeflerine yönelik artan İsrail saldırıları, Washington'da rahatsızlık yaratmıştı. ABD'nin bölgede istikrar arayışı ve İran'la nükleer müzakerelerdeki hassasiyetleri, Netanyahu'nun tek taraflı askeri hamlelerini sorgulanır hale getirdi. Uzmanlar, Trump'ın yeniden seçilme hesaplarının da bu tutum değişikliğinde etkili olduğunu belirtiyor; zira ABD kamuoyunda savaş yorgunluğu artarken, Başkan seçmen karşısında daha barışçıl bir profil çizmek istiyor.
Öte yandan, Netanyahu'nun kendi iç siyasi sorunları -yolsuzluk davaları ve koalisyon krizleri- onu uluslararası alanda daha saldırgan bir dış politika izlemeye itmiş olabilir. Ancak bu hamleler, en güçlü müttefiki ABD ile arasında görünür bir çatlağa neden oldu. WSJ'nin haberinde, bu durumun Ortadoğu dengelerini nasıl etkileyeceği sorusu gündeme getiriliyor. Bölgede İran, Hizbullah ve Filistin meselesi gibi kritik başlıklar varken, iki lider arasındaki soğumanın bölgesel dinamikleri değiştirebileceği yorumu yapılıyor.
Son olarak, Trump-Netanyahu eksenindeki bu gerilim, ABD-İsrail ilişkilerinin geleceği açısından da önemli bir sınav. Her ne kadar iki ülke arasındaki stratejik ortaklık köklü ve çok boyutlu olsa da, liderler arasındaki kişisel uyumun bozulması, zaman zaman diplomatik krizlere yol açabiliyor. Gözlemciler, önümüzdeki günlerde taraflar arasında yeni bir uzlaşı arayışı olup olmayacağını yakından takip ediyor.
