ABD Başkanı Donald Trump, önümüzdeki hafta Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesinde Türkiye'ye F-35 savaş uçakları ve F-110 jet motorlarının satışına yönelik olumlu mesajlar vermeye hazırlanıyor. Edinilen bilgilere göre Trump, olası satış sürecini Kongre onayını beklemeden, yürütme yetkilerini kullanarak ilerletmeyi planlıyor. Bu hamle, Ankara ile Washington arasında uzun süredir devam eden F-35 krizinde yeni bir döneme işaret ediyor.
Kongre baypası nasıl işleyecek?
Trump yönetimi, F-35 satışını Kongre'nin bloke etme ihtimaline karşı, Silah İhracat Kontrol Yasası'nın (AECA) acil durum hükümlerini devreye sokmayı değerlendiriyor. Bu yasal düzenleme, başkana ulusal güvenlik gerekçesiyle Kongre onayı olmaksızın silah satışına izin veriyor. Ancak bu yolun tercih edilmesi halinde, satışın 30 gün içinde Kongre'ye bildirilmesi gerekiyor. Trump'ın bu süreci hızlandırarak zirve öncesinde Türkiye'ye resmi bir niyet mektubu göndermesi bekleniyor.
Türkiye'nin F-35 beklentisi
Türkiye, F-35 programına 2002 yılında katılmış ve 1,4 milyar doların üzerinde yatırım yapmıştı. Ancak 2019'da Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle programdan çıkarılmış ve 6 adet F-35'i teslim alamamıştı. Ankara, bu uçakların bedeli olan yaklaşık 1,4 milyar doların iadesini de talep ediyor. Trump'ın bu talebe sıcak baktığı ve F-110 motorlarının satışıyla birlikte bir paket anlaşma sunabileceği belirtiliyor.
F-110 motorları ve savunma sanayii
F-110 jet motorları, Türk Hava Kuvvetleri'nin envanterindeki F-16 savaş uçaklarının modernizasyonu için kritik öneme sahip. Türkiye, mevcut F-16'larını Özgür Projesi kapsamında yerli sistemlerle güncellerken, motor tedarikinde ABD'ye bağımlı durumda. Trump yönetiminin motor satışına onay vermesi, Türkiye'nin hava gücünün sürdürülebilirliği açısından hayati bir adım olarak değerlendiriliyor.
NATO zirvesi öncesi diplomasi trafiği
Zirve öncesinde iki ülke arasında yoğun bir diplomasi trafiği yaşanıyor. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'nun Ankara'ya bir ziyaret gerçekleştirmesi ve Savunma Bakanı Mark Esper'in Türk mevkidaşı Hulusi Akar ile görüşmesi bekleniyor. Trump'ın zirvede yapacağı açıklamalar, sadece F-35 ve motor satışını değil, aynı zamanda Suriye'nin kuzeyindeki güvenli bölge çalışmalarını ve iki ülke arasındaki ticaret hacmini de kapsayacak.
Kongre'den tepkiler
Kongre'deki bazı senatörler, Türkiye'ye silah satışına karşı çıkıyor. Özellikle Senato Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Bob Menendez, S-400 sorunu çözülmeden F-35 satışının yapılmaması gerektiğini savunuyor. Ancak Trump'ın acil durum hükmünü kullanması halinde, Kongre'nin yasal olarak satışı durdurma imkanı sınırlı kalıyor. Uzmanlar, bu adımın Kongre ile yürütme arasında yeni bir gerilime yol açabileceğini belirtiyor.
Bağımsız değerlendirme
Trump'ın Kongre'yi baypas ederek Türkiye'ye silah satışını hızlandırma girişimi, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın inişli çıkışlı seyrinin bir yansıması. Ankara'nın S-400 konusundaki tutumunu değiştirmemesi, Washington'da kalıcı bir güven sorunu yaratmış durumda. Öte yandan, Trump'ın seçim öncesi Türkiye'ye yönelik bu jesti, hem iç politikada hem de NATO müttefikleri nezdinde tartışmalara neden olacak gibi görünüyor. Zirveden çıkacak sonuç, sadece askeri değil, aynı zamanda jeopolitik dengeleri de etkileyecek.
