ABD Başkanı Donald Trump, Ürdün'deki ABD askerlerine yönelik saldırılara yanıt olarak İran'ı "çok sert bir şekilde" vuracaklarını açıkladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, saldırıların sorumlusu olarak İran destekli milis grupların gösterildiği belirtildi. Trump'ın bu çıkışı, Ortadoğu'daki gerilimin daha da tırmanmasına neden olurken, uluslararası piyasalarda petrol fiyatları yükseldi.
Trump'ın açıklamaları ve tepkiler
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Ürdün'deki saldırıların arkasındaki İran'tır. Onları çok sert bir şekilde vuracağız. Hiçbir şüphe olmasın" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD'nin İran'a yönelik askeri bir operasyon düzenleyebileceği şeklinde yorumlandı. Beyaz Saray Sözcüsü Karine Jean-Pierre, günlük basın toplantısında, "Başkan, askerlerimizi korumak için gerekli tüm önlemleri almaya kararlıdır" dedi.
Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, yaptığı açıklamada, "Bu tür tehditler, bölgedeki istikrarı bozmaya yönelik psikolojik savaşlardır. İran hiçbir tehditten etkilenmeyecektir" şeklinde konuştu. İran'ın Birleşmiş Milletler Daimî Temsilcisi de konuya ilişkin açıklamasında, "Herhangi bir saldırıya karşılık verme hakkımız saklıdır" ifadesini kullandı.
Olayın arka planı
Ürdün'ün kuzeydoğusundaki ABD askeri üssüne yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırısında 3 ABD askeri hayatını kaybetmiş, 25'ten fazla asker de yaralanmıştı. Saldırıyı İran destekli Irak merkezli Kataib Hizbullah grubu üstlenmişti. Bu saldırı, 7 Ekim'de başlayan İsrail-Hamas çatışmasının ardından bölgede gerilimin tırmanmasıyla bağlantılı olarak değerlendiriliyor. ABD, daha önce Suriye ve Irak'ta İran destekli gruplara yönelik hava saldırıları düzenlemişti ancak bu seferki yanıtın daha sert olabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, ABD'nin İran'ı doğrudan hedef alan bir saldırının riskli olduğunu ve bölgesel bir savaşı tetikleyebileceğini ifade ediyor. Stratejik Araştırmalar Merkezi'nden James Miller, "Trump yönetimi, caydırıcılığı sağlamak için sınırlı da olsa İran topraklarını hedefleyebilir. Ancak bu, geniş çaplı bir çatışmaya yol açabilir" değerlendirmesinde bulundu.
Ekonomik etkiler
Haberin ardından Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2'nin üzerinde artışla 84 doları aştı. Analistler, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinin petrol fiyatlarını daha da yukarı taşıyabileceğine dikkat çekiyor. Küresel piyasalar, ABD'nin olası bir operasyonuna karşı temkinli bir seyir izliyor. Altın fiyatları ise artan jeopolitik risklerle birlikte rekor seviyeye yaklaştı.
Bu gelişme, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için cari açık ve enflasyon üzerindeki baskıyı artırabilir. Ekonomi yönetimleri, enerji maliyetlerindeki artışa karşı önlemler almaya çalışıyor.
Bölgedeki tansiyon, küresel ekonominin zaten kırılgan olduğu bir dönemde yaşanıyor. Koronavirüs sonrası toparlanma süreci, tedarik zincirindeki aksaklıklar ve enflasyonla mücadele ederken eklenen bu jeopolitik riskler, piyasaları tedirgin ediyor. Önümüzdeki günlerde ABD'nin atacağı adımlar, hem bölgesel istikrar hem de dünya ekonomisi açısından kritik öneme sahip.
