ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yaşanan sorunların çözüme kavuşmasının ardından petrol fiyatlarının eski seviyelerine, hatta daha altına inebileceğini söyledi. Trump, dizel ihracatına yasak getirilmeyeceğini de sözlerine ekledi. Açıklama, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya neden olurken, yatırımcılar Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeleri yakından takip ediyor.
Petrol fiyatlarında düşüş beklentisi
Trump, İran nükleer anlaşması ve yaptırımlar konusundaki belirsizliğin ortadan kalkması halinde petrol arzının artacağını ve fiyatların gerileyeceğini belirtti. "İran meselesi çözülürse petrol fiyatları çok daha düşük olacak" diyen Trump, bunun ABD ekonomisi ve tüketiciler için olumlu olacağını ifade etti. Uluslararası Brent petrolü, Trump'ın açıklamalarının ardından gün içinde yüzde 1'in üzerinde değer kaybetti. Batı Teksas Intermediate (WTI) ham petrolü de benzer bir düşüş gösterdi.
Enerji analistleri, İran'ın petrol ihracatının tamamen serbest kalması durumunda küresel arzın günde 1 milyon varil artabileceğini öngörüyor. Bu da fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir. Ancak OPEC ve Rusya'nın üretim politikaları, düşüşün sınırlı kalmasına neden olabilir.
Dizel ihracatına yasak yok
Trump, dizel ihracatına yasak getirilmeyeceğini açıkladı. Daha önce bazı senatörler, iç piyasada dizel fiyatlarının düşürülmesi için ihracat kısıtlaması önermişti. Trump, böyle bir adımın küresel ticareti olumsuz etkileyeceğini ve müttefiklerle ilişkileri zedeleyebileceğini savundu. "Dizel ihracatına yasak koymayacağız. Bu, Amerikan enerji bağımsızlığına zarar verir" dedi.
ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, ülke günde yaklaşık 1,2 milyon varil dizel ihraç ediyor. İhracatın durdurulması halinde Avrupa ve Latin Amerika'da yakıt sıkıntısı yaşanabileceği belirtiliyor.
İran ile müzakereler ve yaptırımlar
Trump yönetimi, 2018'de İran ile imzalanan nükleer anlaşmadan çekilmiş ve Tahran'a yönelik ekonomik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuştu. İran'ın petrol ihracatını hedef alan yaptırımlar, ülkenin ham petrol satışlarını günlük 2,5 milyon varilden 500 bin varilin altına düşürdü. Son dönemde taraflar arasında dolaylı müzakereler yürütülüyor. Trump, "İran ile anlaşma sağlanırsa yaptırımlar kademeli olarak kaldırılacak" mesajı verdi.
İran Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak Tahran, yaptırımların kaldırılması halinde petrol üretimini hızla artırabileceğini defalarca dile getirdi.
Piyasa etkileri ve uzman görüşleri
Petrol fiyatlarındaki düşüş, akaryakıt fiyatlarını da aşağı çekebilir. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için bu olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Dolar/TL kuru ve enflasyon üzerindeki etkisi ise belirsizliğini koruyor.
Uzmanlar, İran petrolünün piyasaya dönüşünün kısa vadede fiyatları düşüreceğini, ancak uzun vadede OPEC'in üretim kesintileriyle dengenin sağlanabileceğini belirtiyor. Trump'ın açıklamaları, seçim öncesi ekonomik mesajlar olarak da yorumlanıyor.
Sonuç olarak, İran ile yaşanan sorunun çözülmesi, küresel petrol arzını artırarak fiyatları aşağı çekebilir. Ancak jeopolitik riskler ve OPEC kararları, düşüşün kalıcı olup olmayacağını belirleyecek. Trump'ın dizel ihracatına yasak getirmeyeceğini açıklaması ise piyasalarda rahatlama yarattı.
