ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın serbest bırakılacak dondurulmuş varlıklarının sadece Amerikan ürünlerinin satın alımında kullanılabileceğini iddia ederek tartışma yarattı. Trump'ın bu açıklaması, Tahran yönetiminin dondurulan varlıkları istediği gibi kullanabileceği yönündeki önceki beyanlarıyla çelişiyor. Bu gelişme, Hürmüz Boğazı'nda bir kargo gemisine düzenlenen saldırının ardından bölgede tırmanan gerilimi daha da artırdı. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), saldırı sonrası bölgede seyir güvenliği için 11 savaş gemisinin görevlendirildiğini duyurdu.
Trump'ın sözleri ve Tahran'ın tepkisi
ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı yazılı açıklamada, İran'ın yurt dışında dondurulan varlıklarının serbest bırakılması halinde bu fonların yalnızca ABD menşeli ürünlerin satın alımında kullanılabileceğini öne sürdü. Trump, "İranlı yetkililer bu varlıkları diledikleri gibi kullanabileceklerini söylüyor ancak bu doğru değil. Anlaşmaya göre bu paralar sadece Amerikan malları için harcanabilir" ifadelerini kullandı. Buna karşılık İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatibzade, dondurulan varlıklar üzerinde tam egemenlik hakları olduğunu belirterek, "Hiçbir ülke bizim paramızın nasıl kullanılacağına karar veremez" dedi. Hatibzade, varlıkların insani ihtiyaçlar ve temel gıda maddeleri için kullanılacağını vurguladı.
Hürmüz Boğazı'nda yeni güvenlik önlemleri
Hürmüz Boğazı'nda geçtiğimiz günlerde bir kargo gemisinin kimliği belirsiz kişilerce saldırıya uğraması, bölgede tansiyonun yükselmesine neden oldu. Saldırıda geminin hasar aldığı ancak can kaybı olmadığı bildirildi. Olayın ardından Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), bölgede güvenliği sağlamak amacıyla 11 savaş gemisinin görevlendirildiğini açıkladı. IMO Sözcüsü, "Saldırı, ticari gemilerin güvenliğine yönelik ciddi bir tehdit oluşturuyor" dedi. İran destekli grupların sorumlu olduğundan şüphelenilirken, Tahran yönetimi herhangi bir bağlantıyı reddetti.
Bölgede artan gerginlik, küresel petrol fiyatlarını da etkiledi. Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olması nedeniyle enerji piyasaları için kritik öneme sahip. Uzmanlar, olası bir çatışmanın petrol tedarik zincirinde aksamalara yol açabileceğini uyarısında bulunuyor.
Arka plan ve bağlam
Trump'ın bu açıklamaları, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarının gevşetilmesi ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasına ilişkin müzakerelerin sürdüğü bir döneme denk geliyor. Taraflar arasında Dolaylı görüşmeler devam ederken, Trump yönetiminin sert tutumu müzakereleri zora sokabilir. İran'ın dondurulmuş varlıklarının büyük bölümü Güney Kore ve Irak gibi ülkelerde bulunuyor. İran, bu fonların gıda ve ilaç gibi temel ihtiyaçlar için kullanılmasını talep ederken, ABD ise fonların terör faaliyetlerine yönlendirilmesini engellemek amacıyla kısıtlamalar getirmek istiyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik endişeleri ise yeni bir gelişme değil. Bölgede son yıllarda çok sayıda sabotaj ve gemi kaçırma olayı yaşandı. IMO'nun aldığı yeni önlemler, ticari gemilerin güvenliğini artırmayı hedefliyor ancak uzmanlar, siyasi bir çözüm olmadan askeri tedbirlerin kalıcı barışı sağlayamayacağını belirtiyor.
Bu gelişmeler ışığında, Trump'ın dondurulan varlıklara ilişkin açıklamaları ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik önlemleri, ABD-İran arasındaki gerilimin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. Önümüzdeki günlerde tarafların atacağı adımlar, hem bölgesel istikrar hem de küresel enerji piyasaları açısından belirleyici olacak.
