ABD Başkanı Donald Trump, Florida'da düzenlenen mitingde İran'a yönelik yeni bir askeri operasyon sinyali vererek, "İran'a bir küçük Destansı Öfke operasyonu daha gerçekleştirebiliriz" ifadesini kullandı. Aynı gün ABD'nin Ankara ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, olası bir saldırıya ilişkin bu hafta sonunu işaret etti. İki açıklama, Washington'ın Tahran'a yönelik baskısını askeri bir seçenekle birleştirebileceği yönündeki soru işaretlerini artırdı.
Mitingde sert mesaj: 'Destansı Öfke' vurgusu
Trump, Florida'daki mitingde İran'a yönelik mesajını sert bir dille yineledi. Başkanın "Destansı Öfke" ifadesi, akıllara ilk olarak 2020'de İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'nin Bağdat'ta düzenlenen bir hava saldırısında öldürüldüğü operasyonu getiriyor. Ancak Trump'ın bu kez "bir küçük" nitelemesiyle operasyonun sınırlı tutulabileceğine işaret etmesi, açıklamanın doğrudan bir savaş ilanı değil, caydırıcılık mesajı olarak okunmasına yol açtı.
Başkanın mitingdeki sözleri, seçim dönemlerinde sıkça başvurduğu güçlü lider imajını pekiştirme çabası olarak da değerlendiriliyor. Trump, İran konusunda geçmişte de benzer sert söylemlerle gündeme gelmiş, 2020'deki Süleymani operasyonunun ardından Tahran'ın misilleme saldırılarına rağmen tansiyonu düşürmeyi tercih etmişti. Bu kez miting ortamında dile getirilen "operasyon" ifadesi, diplomatik kanalların ne ölçüde açık olduğu sorusunu beraberinde getirdi.
Barrack'tan zamanlama sinyali
Açıklamaların dikkat çeken ikinci ayağı, ABD'nin Ankara ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack'tan geldi. Barrack, olası bir saldırıya ilişkin olarak bu hafta sonunu işaret etti. Özel Temsilci'nin bu ifadesi, Washington'ın askeri bir seçeneği masada tuttuğu ve zamanlamaya dair beklenti oluşturduğu şeklinde yorumlandı. Barrack'ın görev tanımı gereği Suriye ve Türkiye hattında yürüttüğü diplomasi, İran'a yönelik olası bir operasyonun bölgesel dengeler açısından da yakından izlendiğini gösteriyor.
Barrack'ın açıklamasının ardından bölgesel başkentlerde hareketlilik arttı. Suriye sahasında İran bağlantılı grupların konumlanması, İsrail'in kuzey sınırındaki güvenlik hesapları ve Körfez ülkelerinin tutumu, olası bir operasyonun yalnızca ABD-İran ikiliğiyle sınırlı olmayacağını ortaya koyuyor. Özellikle İran'ın bölgedeki vekil güçleri üzerinden misilleme yapabileceği ihtimali, diplomatik çevrelerin üzerinde durduğu başlıca risk olarak öne çıkıyor.
Tahran'dan henüz resmi yanıt yok
İran tarafından açıklamalara ilişkin henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak geçmişte benzer tehditlere karşı Tahran yönetimi, her türlü saldırıya "sert ve orantılı" karşılık verileceği mesajını yinelemişti. Uzmanlar, İran'ın nükleer programındaki ilerleme ve bölgesel nüfuzu göz önüne alındığında, askeri bir operasyonun geniş çaplı bir tırmanma riski taşıdığı görüşünde.
Trump'ın mitingdeki sözlerinin ardından Beyaz Saray'dan henüz yazılı bir açıklama yapılmadı. Operasyonun kapsamı, hedefleri ve zamanlamasına ilişkin resmi bilgi paylaşılmazken, açıklamaların bir kısmının iç siyaset malzemesi olarak kullanıldığı da dile getiriliyor. ABD basınında yer alan değerlendirmelerde, Başkan'ın miting performansını güçlendirmek için dış politika kartını öne çıkardığı, ancak somut bir askeri hazırlığın işaretlerinin henüz görünmediği belirtiliyor.
Arka planda ne var?
ABD ile İran arasındaki gerilim, 2018'de Washington'ın nükleer anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koymasıyla derinleşti. Süleymani'nin öldürüldüğü 2020 operasyonunun ardından İran, Irak'taki ABD üslerine füze saldırıları düzenlemiş, ancak taraflar topyekûn bir savaşa girmekten kaçınmıştı. Son dönemde İran'ın nükleer programındaki ilerlemeye dair raporlar ve bölgesel vekil ağları üzerinden yürütülen mücadele, tansiyonun yeniden yükselmesine zemin hazırladı.
Tom Barrack'ın göreve gelmesiyle birlikte Ankara-Şam hattında yürütülen diplomasi, Suriye'deki dengelerin yeniden şekillenmesi açısından kritik bir eşikte bulunuyor. Türkiye'nin sınır güvenliği hassasiyeti, İran'ın Suriye'daki varlığı ve İsrail'in güvenlik kaygıları, olası bir ABD operasyonunun bölgesel yansımalarını daha da karmaşık hale getiriyor.
Sonuç: Söylem mi, hazırlık mı?
Trump'ın mitingdeki sözleri ve Barrack'ın hafta sonuna işaret eden açıklaması, Washington'ın İran politikasında askeri seçeneğin yeniden öne çıktığı izlenimini doğurdu. Ancak operasyonun niteliğine ilişkin resmi bir açıklama bulunmaması, açıklamaların caydırıcılık amaçlı bir söylem olarak kalıp kalmayacağı sorusunu gündemde tutuyor. Önümüzdeki günlerde Beyaz Saray ve Pentagon'dan gelecek açıklamalar, tansiyonun yönünü belirleyecek. Bölgesel aktörlerin tutumu ve İran'ın olası yanıtı ise yalnızca Orta Doğu'yu değil, küresel enerji piyasalarını da yakından ilgilendiriyor.
