ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen nükleer anlaşmaya ilişkin belgelerin son halinin hazırlandığını ve sürecin birkaç gün içinde tamamlanabileceğini duyurdu. Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, anlaşmanın bu hafta sonu imzalanmasının mümkün olduğunu belirtti. Anlaşma, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandırmayı ve uluslararası denetime açmayı öngörüyor. Ekonomi çevreleri, anlaşmanın hayata geçmesi durumunda İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmasının küresel petrol arzını artıracağını ve fiyatları aşağı çekebileceğini değerlendiriyor.
Anlaşmanın ekonomik yansımaları
İran anlaşmasının imzalanması, başta petrol olmak üzere enerji piyasalarında hareketlilik yaratması bekleniyor. İran'ın dünyanın en büyük ham petrol rezervlerine sahip ülkelerinden biri olduğu düşünüldüğünde, yaptırımların kalkmasıyla günlük 1-2 milyon varil ek arzın piyasaya sürülebileceği tahmin ediliyor. Uzmanlar, bunun petrol fiyatlarında yüzde 5-10 arasında bir düşüşe yol açabileceğini ifade ediyor. Ayrıca, anlaşma ile birlikte İran'ın uluslararası ticaret ve bankacılık sistemine entegrasyonu hızlanacak, bu da bölgesel ekonomik dengeleri değiştirebilir. Türkiye gibi komşu ülkeler, İran ile ticari ilişkilerini geliştirme fırsatı bulabilir.
Arka plan ve bağlam
İran nükleer anlaşması, 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (KOEP) yeniden canlandırılması çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Trump, ilk başkanlık döneminde anlaşmadan çekilmiş ve İran'a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuştu. Ancak son aylarda yapılan diplomatik temaslar, anlaşmanın güncellenmiş bir versiyonunun hayata geçirilmesi için umutları artırdı. Uzmanlar, bu yeni anlaşmanın önceki metne göre daha kapsamlı olduğunu ve İran'ın balistik füze programına ilişkin bazı maddeler de içerdiğini belirtiyor. Anlaşmanın imzalanması halinde, İran'ın nükleer faaliyetleri daha sıkı denetlenecek ve ülkeye yönelik yaptırımlar aşamalı olarak kaldırılacak. Bu gelişme, Orta Doğu'da tansiyonun düşmesine de katkı sağlayabilir.
