ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer programı konusunda yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin bir anlaşma yapmak konusunda kararlı olduğunu ancak Washington’u tatmin edecek noktaya henüz ulaşmadığını söyledi. Trump, “Ya bunu başaracağız ya da işi bitirmek zorunda kalacağız” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İran ile ABD arasında yürütülen dolaylı müzakerelerin kritik bir aşamaya geldiğini gösteriyor.
Trump’ın açıklamaları ve İran’ın tutumu
Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı değerlendirmede, “İran çok kararlı, bir anlaşma yapmak istiyorlar. Şu ana kadar, bizi tatmin edecek bir noktaya gelemediler, ama gelecekler. Ya bunu başaracağız ya da işi bitirmek zorunda kalacağız” dedi. ABD Başkanı’nın bu sözleri, İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin müzakerelerde sonuç alınamaması durumunda askeri müdahale seçeneğinin masada olduğu şeklinde yorumlandı.
İran tarafı ise henüz resmi bir yanıt vermezken, Tahran yönetimine yakın kaynaklar müzakerelerin devam ettiğini ancak ABD’nin aşırı taleplerinin anlaşmayı zorlaştırdığını belirtiyor. Geçtiğimiz haftalarda Umman’da yapılan müzakerelerde ilerleme kaydedildiği, ancak kritik konularda hâlâ uyuşmazlık olduğu ifade ediliyor.
Nükleer anlaşmanın geleceği
Trump’ın 2018’de tek taraflı olarak çekildiği 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP), İran’ın nükleer programını kısıtlama karşılığında yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. ABD’nin çekilmesi ve yeniden yaptırım uygulaması sonrası İran, anlaşmadaki bazı taahhütlerinden geri adım atmıştı. Şu anki görüşmeler, yeni bir çerçeve anlaşma oluşturmayı hedefliyor.
Uzmanlar, Trump’ın “işi bitirmek” ifadesinin askeri operasyon iması taşıyabileceğini, ancak ABD’nin İran’a yönelik kapsamlı bir askeri harekât için bölgede yeterli hazırlığının olmadığını belirtiyor. Öte yandan, İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine yönelik olası bir saldırısı da bölgesel gerilimi tırmandırabilir.
Diplomatik kaynaklar, önümüzdeki haftalarda yeni bir müzakere turu yapılabileceğini, ancak Trump’ın açıklamalarının ardından İran’ın masaya daha temkinli yaklaşabileceğini ifade ediyor. ABD’nin talepleri arasında İran’ın balistik füze programının sınırlandırılması ve bölgesel nüfuzunun azaltılması da bulunuyor.
Bu gelişmeler, hem küresel petrol piyasalarını hem de Ortadoğu’daki güç dengelerini etkileyebilecek potansiyel taşıyor. Trump yönetiminin İran’a yönelik “maksimum baskı” politikası, anlaşma sağlanamaması durumunda askeri seçenekler de dâhil olmak üzere yeni bir aşamaya evrilebilir.
