ABD Başkanı Donald Trump, 25 Haziran’da Beyaz Saray’da Hürriyet yazarı Yunus Paksoy’un sorularını yanıtlarken Türkiye’ye yönelik F-35 savaş uçağı ve F-110 jet motoru tedariki konusunda sinyaller verdi. Trump’ın “Türkiye’ye büyük bir hediye paketiyle mi gidiyorsunuz?” sorusuna verdiği yanıt, hem Ankara’da hem de Tel Aviv’de yankı uyandırdı. Ankara’nın NATO Zirvesi öncesinde ABD ile ilişkilerini yeniden inşa etme çabası, bölgesel dengeleri değiştirecek adımları beraberinde getiriyor.
Trump’ın mesajı: F-35 kapısı yeniden açılıyor mu?
Trump’ın Türkiye’nin F-35 programına geri dönüşü konusunda net bir ifade kullanmaktan kaçınmasına rağmen, “Türkiye dostumuz ve iş birliğine açığız” sözleri dikkat çekti. Uzmanlar, ABD’nin S-400 krizine rağmen Ankara’yı savunma sanayisinde yeniden ortak olarak görmek istediğini belirtiyor. Özellikle yerli üretim F-110 motorlarının Türk savunma projelerinde kullanımı, iki ülke arasındaki teknik iş birliğinin sembolü olabilir.
İsrail’in paniği: Ankara’nın yükselen bölgesel gücü
Trump’ın Ankara’ya desteği, İsrail’de endişe yarattı. Tel Aviv, Türkiye’nin askeri kapasitesini artırmasının Doğu Akdeniz’deki güç dengesini bozacağını düşünüyor. İsrail medyası, “ABD’nin Ankara’ya verdiği destek, İsrail’in Hamas ve İran konusundaki pozisyonunu zayıflatabilir” yorumlarını yapıyor. Trump’ın olası bir F-35 anlaşması, İsrail’in bölgedeki hava üstünlüğünü tehdit edebilecek bir adım olarak görülüyor.
Öte yandan, Türkiye’nin Libya ve Suriye’deki askeri varlığı, Katar ve Azerbaycan ile geliştirdiği savunma iş birlikleri, Ankara’yı bölgesel bir aktöre dönüştürdü. ABD’nin bu gerçekliği kabul ederek Türkiye ile iş birliğini derinleştirmesi, İsrail’in ittifakları yeniden gözden geçirmesine neden oluyor.
Ankara üzerinden dünya sahnesine dönen ABD
Trump yönetimi, NATO Zirvesi öncesinde Türkiye’yi hem Rusya’dan uzak tutmak hem de Orta Doğu’da etkin bir müttefik olarak kullanmak istiyor. Ankara’nın ABD ile artan diyaloğu, Çin ve Rusya’ya karşı Batı blokunu güçlendirme stratejisinin bir parçası. Uzmanlar, “Türkiye, ABD’nin bölgede kaybettiği itibarı geri kazanması için kilit ülke” değerlendirmesini yapıyor.
Trump’ın yanıtında özellikle F-35’lerin teslimatına ilişkin “şartlar oluşursa” ifadesi, S-400 sorununun aşılabileceğine işaret ediyor. Türkiye’nin, ABD ile yürütülen diplomasi sonucunda Patriot hava savunma sistemleri yerine F-35 tedariki konusunda ilerleme kaydedebileceği belirtiliyor.
NATO Zirvesi öncesi kritik ziyaret
Trump’ın 28-30 Haziran tarihlerinde Ankara’ya yapacağı ziyaret, iki ülke ilişkilerinde dönüm noktası olabilir. Zirvede Suriye’nin kuzeyi, Doğu Akdeniz enerji kaynakları ve F-35 programı ele alınacak. Türkiye’nin, ABD’den F-16 modernizasyonu konusunda da somut adımlar beklediği biliniyor.
Son olarak, Trump’ın Türkiye’ye yönelik olumlu mesajları, seçim öncesinde Amerikan savunma sanayi şirketlerini de memnun ediyor. Zira F-35 ve F-110 motorları, ABD’nin en büyük ihracat kalemleri arasında. Ekonomik boyut da ilişkilerin yeniden şekillenmesinde önemli rol oynuyor.
