ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye F-35 savaş uçağı satışı konusunda henüz bir karar almadığını belirtti. Trump, tüm NATO müttefiklerinin yüzde 5'lik savunma bütçesi çağrısına cevap vereceklerini ifade ederken, savunma ekipmanlarında teslimat sürelerini 1-2 yıldan 1-2 haftaya indirmeyi hedeflediklerini söyledi. Açıklamalar, Beyaz Saray'da düzenlenen bir basın toplantısında yapıldı.
F-35 süreci belirsizliğini koruyor
Trump, Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil edilmesiyle ilgili sorulara, "Henüz bir karar vermedim. İlerleyen süreçte değerlendireceğiz" yanıtını verdi. Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2019 yılında F-35 programından çıkarılmış ve yaptırımlara maruz kalmıştı. ABD yönetimi, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumsuzluğu ve olası güvenlik riskleri nedeniyle Türkiye'ye F-35 satışını askıya almıştı. Son dönemde iki ülke arasında savunma iş birliğinin yeniden canlandırılmasına yönelik görüşmeler yoğunlaşmıştı.
NATO'ya yüzde 5 çağrısı
Trump, NATO müttefiklerinin savunma harcamalarını gayri safi milli hasılalarının yüzde 5'ine çıkarması gerektiğini yineleyerek, "Tüm NATO üyeleri bu çağrıya uyacak. ABD, ittifakın yükünü tek başına taşımaya devam etmeyecek" dedi. Şu anki NATO hedefi yüzde 2 seviyesinde bulunuyor ve birçok üye bu oranı bile karşılamakta zorlanıyor. Trump'ın yüzde 5 talebi, ittifak içinde tartışmalara yol açarken, ABD'nin savunma sanayiindeki teslimat hızını artırma planı da dikkat çekiyor.
Teslimat sürelerinde devrim
Başkan Trump, savunma ekipmanlarının teslimat sürelerini radikal bir şekilde kısaltacaklarını açıkladı. "Mevcut sistemde bir F-35 veya başka bir silah sistemi 1-2 yılda teslim ediliyor. Biz bunu 1-2 haftaya indireceğiz. Bu, Amerikan savunma sanayiinin verimliliğini ve caydırıcılığını artıracak" ifadelerini kullandı. Ancak bu hedefin nasıl gerçekleştirileceğine dair somut bir plan paylaşılmadı. Uzmanlar, bu tür bir hızlanmanın üretim hatlarında köklü değişiklikler ve muhtemelen ek maliyetler gerektireceğini belirtiyor.
Trump'ın açıklamaları, savunma sanayii hisselerinde dalgalanmalara neden oldu. Özellikle Lockheed Martin, Northrop Grumman gibi büyük savunma şirketlerinin hisseleri, teslimat hızlanması beklentisiyle kısa süreli yükseliş yaşadı. Ancak yatırımcılar, bu hedefin gerçekçiliği konusunda temkinli.
ABD Başkanı, Türkiye ile ilişkilerin seyrine de değinerek, "Türkiye önemli bir NATO müttefiki. Sorunları çözmek için çalışıyoruz" dedi. Ancak F-35 kararının zamanlaması konusunda net bir takvim vermedi. Türkiye, kendi milli muharip uçağı KAAN'ın geliştirilmesine devam ederken, F-35'e alternatif arayışlarını da sürdürüyor.
Bağımsız savunma analistleri, Trump'ın bu hamlesinin ABD'nin savunma ihracatını artırma ve NATO içindeki yük paylaşımını yeniden şekillendirme stratejisinin bir parçası olduğunu yorumluyor. Ancak yüzde 5 savunma bütçesi hedefinin birçok Avrupa ülkesi için siyasi ve mali açıdan zorlayıcı olacağı vurgulanıyor. Türkiye'nin F-35'e dönüşü ise sadece teknik ve siyasi engellerin aşılmasına değil, aynı zamanda S-400 krizinin tarafları memnun edecek bir çözüme kavuşmasına bağlı. Bu gelişmeler, küresel savunma dengeleri açısından yakından takip edilmeye devam edecek.
