ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtlarken Çin'in ABD'ye karşı casusluk faaliyeti yürüttüğü iddialarına ilişkin çarpıcı bir açıklama yaptı. Trump, "Belki yapıyorlardır ama biz de yapıyoruz. Birçok ülke birbirine karşı casusluk yapıyor" diyerek Washington'un da benzer faaliyetlerde bulunduğunu kabul etti.
"Herkes birbirini izliyor"
Trump, açıklamasında casusluğun uluslararası ilişkilerde yaygın bir uygulama olduğunu savundu. "Dünyada olan bitene bakarsanız, bu tür şeyler olur. Ben Çin'i suçlayacak değilim, çünkü biz de aynısını yapıyoruz" ifadelerini kullandı. Bu sözler, ABD yönetiminin Çin'e yönelik siber casuslık suçlamalarını sürdürdüğü bir dönemde geldi. Trump'ın açıklaması, Beyaz Saray'da gazetecilerin Çinli bir casusun yakalanmasına ilişkin sorusu üzerine geldi.
ABD-Çin geriliminde yeni perde
ABD ile Çin arasında ticaret savaşı, teknoloji rekabeti ve Güney Çin Denizi'ndeki anlaşmazlıklar nedeniyle zaten gergin olan ilişkiler, casuslık iddialarıyla daha da karmaşık hale geldi. Trump'ın açıklaması, Çin'e yönelik eleştirileri yumuşatırken, kendi yönetiminin de benzer faaliyetler içinde olduğunu kabul etmesi bakımından dikkat çekti. Uzmanlar, bu tür açıklamaların istihbarat paylaşımı ve müttefiklik ilişkilerinde güven sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor.
Çin'den yanıt gecikmedi
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Trump'ın sözlerini "sorumluluktan kaçmak" olarak nitelendirdi ve ABD'nin kendi casuslık faaliyetlerini örtbas etmeye çalıştığını öne sürdü. Sözcü, "ABD'nin kendi istihbarat faaliyetlerini meşrulaştırmak için Çin'i hedef göstermesi kabul edilemez" dedi. Çin, daha önce de ABD'nin siber saldırılar düzenlediği iddialarını reddetmişti.
İstihbarat uzmanlarından uyarı
Eski CIA analistleri, Trump'ın açıklamasının istihbarat camiasında rahatsızlık yarattığını belirtiyor. Bir uzman, "Bir başkanın açıkça casuslık yaptığımızı söylemesi, müttefiklerimizin bize olan güvenini sarsar. Ayrıca yasal olarak da sorunlu" değerlendirmesinde bulundu. ABD yasalarına göre, yabancı ülkelere karşı istihbarat faaliyetleri yürütmek başkanın yetkisi dahilinde olsa da, bunun kamuoyu önünde itiraf edilmesi nadir görülen bir durum.
Ticaret görüşmelerine etkisi
Trump'ın açıklaması, ABD ile Çin arasında devam eden ticaret müzakerelerini de etkileyebilir. Çin, görüşmelerde ABD'nin samimiyetini sorgulayabilir. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada ise "Başkan, Çin ile adil bir ticaret anlaşması için kararlılığını sürdürüyor" denildi. Ancak uzmanlar, casuslık tartışmasının masaya yeni bir gerginlik getirdiğini söylüyor.
Türkiye'ye yansıması
Türkiye, hem ABD hem de Çin ile dengeli ilişkiler yürütüyor. Trump'ın açıklaması, NATO müttefiki ABD ile savunma işbirliği yapan Ankara için de dikkatle izleniyor. Türk yetkililerden henüz resmi bir açıklama gelmedi. Uluslararası ilişkiler uzmanları, casuslık faaliyetlerinin itiraf edilmesinin küresel istihbarat oyununu daha da şeffaflaştırabileceğini, ancak güven bunalımı yaratabileceğini belirtiyor.
Bağlam: Casusluk suçlamaları yeni değil
ABD ve Çin arasındaki casuslık suçlamaları yıllardır devam ediyor. 2018'de ABD, Çinli bir casusun Amerikan şirketlerinden teknoloji çaldığını iddia etmiş, Çin ise suçlamaları reddetmişti. 2020'de iki ülke karşılıklı olarak konsolosluklarını kapatmıştı. Trump'ın son açıklaması, bu uzun süreli gerilimin bir parçası olarak görülüyor. Ancak bu kez farklı olan, ABD'nin kendi faaliyetlerini açıkça kabul etmesi.
Sonuç: İstihbarat savaşları şeffaflaşıyor
Trump'ın "Biz de yapıyoruz" sözü, uluslararası ilişkilerde alışılmadık bir açıklık olarak kayda geçti. Casusluk, genellikle örtülü yürütülen bir faaliyetken, bir devlet başkanının bunu kamuoyu önünde dile getirmesi, istihbarat diplomasisinde yeni bir dönemin habercisi olabilir. Ancak bu şeffaflık, müttefikler arasında güven kaybına ve karşılıklı suçlamaların artmasına yol açabilir. Önümüzdeki günlerde Çin'in vereceği yanıt ve ABD istihbarat camiasının tepkisi, konunun seyrini belirleyecek.
