Eski ABD Başkanı Donald Trump, başkan ve başkan yardımcısı adayları için bilişsel testin zorunlu hale getirilmesi çağrısında bulundu. Trump, Walter Reed Ulusal Askeri Tıp Merkezi'nde gerçekleştirilen yıllık sağlık taramasının sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasının ardından yazılı bir açıklama yaptı. 78 yaşındaki Trump, kendisinin de bu testi başarıyla geçtiğini ve tüm adayların benzer bir süreçten geçmesi gerektiğini ifade etti.
Trump'ın bilişsel test ısrarı
Trump, açıklamasında "Bilişsel test, bir başkan adayının zihinsel keskinliğini değerlendirmek için kritik öneme sahiptir. Bu test, seçmenlere adayların görevi yerine getirme kapasitesi hakkında net bir bilgi verir. Kendi sağlık raporumda da görüldüğü gibi, ben bu testi başarıyla tamamladım. Ancak diğer adayların da şeffaflık ilkesi gereği aynı testi yaptırması gerekir." dedi.
Trump'ın sağlık raporuna göre, eski başkan Montreal Bilişsel Değerlendirme Testi'nde (MoCA) 30 üzerinden 30 puan aldı. Bu test, hafıza, dikkat, dil ve görsel-mekansal yetenekleri ölçen standart bir tarama aracı olarak biliniyor.
Siyasi yankılar ve tartışmalar
Trump'ın çağrısı, özellikle yaşları nedeniyle eleştirilen mevcut Başkan Joe Biden (81) ve Trump'ın kendisi (78) arasındaki rekabetin ortasında geldi. Biden kampanyasından henüz resmi bir yanıt gelmezken, Demokrat Parti sözcüleri Trump'ın önerisini "dikkat dağıtma taktiği" olarak nitelendirdi. Cumhuriyetçi Parti içinde ise Trump'ın önerisine destek verenler olduğu gibi, testin zorunlu tutulmasının anayasal haklara müdahale olacağını savunanlar da bulunuyor.
Uzmanlar, bilişsel testlerin adayların zihinsel sağlığı hakkında sınırlı bilgi sunduğunu ve bu tür testlerin siyasi amaçlarla kullanılmaması gerektiğini belirtiyor. Nörolog Dr. Emily Carter, "MoCA gibi testler, demans gibi ciddi bilişsel bozuklukları taramak için tasarlanmıştır; ancak günlük işlevselliği değerlendirmek için yeterli değildir. Ayrıca, test sonuçları eğitim, dil ve kültürel faktörlerden etkilenebilir." şeklinde konuştu.
Geçmişteki bilişsel test tartışmaları
Trump, 2020 başkanlık seçimleri sırasında da dönemin rakibi Joe Biden'a bilişsel test yaptırması çağrısında bulunmuş, Biden ise bu çağrıyı "saçma" olarak nitelendirip reddetmişti. Bu yılki sağlık raporu tartışmaları, Trump'ın konuyu yeniden gündeme taşımasına neden oldu. Trump'ın kişisel doktoru Dr. Harold Bornstein, yayınladığı raporda Trump'ın genel sağlık durumunun iyi olduğunu, ancak yüksek kolesterolü nedeniyle ilaç kullandığını açıkladı.
Bilişsel test tartışmaları, ABD'de başkan adaylarının yaşlarına ilişkin endişeleri de beraberinde getiriyor. 2024 seçimlerinde iki büyük partinin adaylarının 70 yaşın üzerinde olması, seçmenler arasında zihinsel yeterlilik konusunu ön plana çıkardı. Anketlere göre, seçmenlerin %65'i başkan adaylarının zihinsel sağlıklarını değerlendiren bir teste tabi tutulmasını destekliyor.
Bağımsız bir değerlendirme yapacak olursak, Trump'ın çağrısı bir yandan şeffaflık ve hesap verebilirlik adına olumlu bir adım gibi görünse de, bilişsel testlerin siyasileştirilmesi riskini taşımaktadır. Adayların zihinsel kapasitesini ölçmek için kapsamlı ve bağımsız bir değerlendirme sistemi oluşturulması, güncel tartışmaların ötesinde daha kalıcı bir çözüm sunabilir. Ancak bu tür bir düzenlemenin anayasal çerçevede nasıl uygulanabileceği ve adayların özel hayatına müdahale boyutu ayrı bir tartışma konusudur.
