ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye yaptığı resmi ziyaret kapsamında Anıtkabir'i ziyaret etmeyen ilk ABD Başkanı unvanını aldı. Trump'ın Ankara programında Anıtkabir'e yer vermemesi, muhalefet partileri tarafından saygısızlık olarak nitelendirildi. Ziyaretin ardından Cumhuriyet gazetesine konuşan CHP'li eski milletvekili Namık Tan, "Anıtkabir'e ziyaret, bu halka olan saygının bir nişanesidir. Trump'ın bu tercihi kabul edilemez" ifadelerini kullandı. İYİ Parti Uluslararası İlişkiler Başkanı Ahmet Erozan ise kararın arkasında Türkiye'nin olabileceğini ima ederek, "Bu sadece Trump'ın tercihi değil, belki de Türkiye'nin yönlendirmesiyle oldu. Her halükarda saygısızlıktır" dedi.
Anıtkabir ziyareti neden önemli?
Anıtkabir, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün anıt mezarı olup, yabancı devlet adamlarının Ankara ziyaretlerinde geleneksel olarak ziyaret ettiği bir noktadır. ABD Başkanları başta olmak üzere birçok lider, Türkiye ziyaretleri sırasında Anıtkabir'e çelenk koyarak saygı duruşunda bulunur. Trump'ın bu geleneği bozması, diplomatik çevrelerde dikkatle karşılandı. Uzmanlar, bu durumun Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir soğukluk dönemine işaret edebileceğini belirtiyor.
Muhalefet ve kamuoyundan tepkiler
CHP Genel Başkan Yardımcısı Namık Tan, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Anıtkabir, sadece Atatürk'ün değil, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin sembolüdür. Bu ziyaretin atlanması, Türk milletine duyulan saygısızlığın açık bir göstergesidir" dedi. İYİ Parti Uluslararası İlişkiler Başkanı Ahmet Erozan ise Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, "Anıtkabir, dünyadaki tüm devlet adamlarının saygı duyduğu bir mekandır. Trump'ın bu tavrı, ABD'nin Türkiye'ye verdiği önemi sorgulatmaktadır" ifadelerini kullandı. Sivil toplum kuruluşları da tepkilerini dile getirirken, sosyal medyada #SaygıDuymuyorTrump etiketi kısa sürede trend topic oldu.
Diplomatik arka plan
Trump'ın Anıtkabir ziyaretini atlaması, Türkiye-ABD ilişkilerinin son yıllarda inişli çıkışlı seyrinde yeni bir tartışma konusu olarak ortaya çıktı. ABD'nin Ankara Büyükelçiliği'nden konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmezken, Beyaz Saray yetkililerinin ziyaret programının yoğunluğunu gerekçe gösterdiği öğrenildi. Ancak muhalefet bu gerekçeyi yetersiz buluyor. Eski büyükelçiler, ABD Başkanı'nın Anıtkabir'i ziyaret etmemesinin uluslararası protokol açısından da sorunlu olduğunu vurguluyor. Öte yandan, Trump'ın Türkiye ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmenin detayları henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Görüşmede Suriye, F-35 programı ve S-400 krizi gibi konuların ele alındığı belirtiliyor.
Bu gelişme, ABD başkanlarının Türkiye ziyaretlerinde Anıtkabir'in vazgeçilmez bir durak olduğu geleneğini bozmuş durumda. Trump'ın bu hamlesinin, ilerleyen dönemde Türk-Amerikan ilişkilerini nasıl etkileyeceği merak konusu. Uzmanlar, bu tür sembolik adımların diplomasideki güveni zedelediğini ve iki ülke arasındaki iş birliğini olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
