İstanbul Sarıyer’de bulunan Özel Açı Ortaokulu’nda görev yapan bir öğretmenin cinsiyet değişikliği sonrası derslere devam etmesiyle başlayan tartışma, okul yönetiminin sözleşmeyi yenilememesi ve iş akdinin feshedilmesiyle sonuçlandı. Olay, bazı velilerin tepkisi üzerine medyaya yansımıştı. Öğretmenin kimlik bilgileri gizli tutulurken, okul yönetiminden herhangi bir resmî açıklama yapılmadı. Eğitim-Sen ve Kaos GL gibi sivil toplum kuruluşları, öğretmenin ayrımcılığa uğradığını belirterek kararı eleştirdi.
Skandalın perde arkası
Geçtiğimiz haftalarda, Özel Açı Ortaokulu’nda görev yapan bir matematik öğretmeninin cinsiyet değişikliği ameliyatı olduğu ve kadın kimliğiyle derslere girmeye başladığı öğrenildi. Durumun veliler tarafından fark edilmesi üzerine okul yönetimine şikâyetler yapıldı. Bazı veliler, çocuklarının bu durumdan psikolojik olarak etkilendiğini iddia etti. Okul müdürü, ilk aşamada öğretmenin görevine devam etmesine izin verdi. Ancak veli baskısı artınca, okul yönetimi öğretmenin sözleşmesinin yenilenmeyeceğini ve iş akdinin feshedildiğini duyurdu.
Eğitim sendikalarından tepki
Eğitim-Sen İstanbul Şubesi, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, “Bir bireyin cinsiyet kimliği nedeniyle işten çıkarılması açık bir ayrımcılık ve insan hakkı ihlalidir” ifadelerini kullandı. Kaos GL derneği de konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıyacaklarını duyurdu. Öğretmenin avukatı ise müvekkilinin Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı bir muameleye maruz kaldığını belirterek idari ve adli süreç başlatacaklarını söyledi.
Veliler ikiye bölündü
Olayla ilgili farklı görüşler var. Bazı veliler, çocuklarının cinsiyet değişikliği gibi bir konuyla erken yaşta karşılaşmasının uygun olmadığını düşünüyor. Diğer grup ise öğretmenin kişisel tercihinin işine yansıtılmaması gerektiğini, eğitim kalitesinin mağdur olmaması gerektiğini savunuyor. Okul aile birliği, yaptığı toplantıda net bir karar alamadıklarını belirtti.
Özel Açı Ortaokulu’nun bağlı bulunduğu eğitim kurumu, “Kurum politikamız gereği özel hayata saygılıyız, ancak velilerimizin hassasiyetlerini de dikkate almak zorundayız” şeklinde bir açıklama yayımladı. Bu açıklama, hem öğrenci velileri hem de sivil toplum kuruluşları tarafından yetersiz bulundu.
Türkiye’de trans bireylerin iş hayatı
Türkiye’de cinsiyet kimliği nedeniyle işten çıkarılma vakaları sıkça yaşanıyor. Kaos GL’nin verilerine göre her yıl onlarca trans birey işe alınmama veya işten çıkarılma gibi ayrımcılıklarla karşılaşıyor. Anayasa’nın 10. maddesi herkesi kanun önünde eşit sayarken, iş kanunları bu konuda net bir düzenleme içermiyor. Uzmanlar, bu tür olayların toplumsal kabulün artması ve yasal düzenlemelerin yapılmasıyla azalabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı olaya ilişkin henüz resmî bir açıklama yapmadı. Bakanlık kaynakları, özel okulların personel politikalarının kendi inisiyatifinde olduğunu ifade ediyor. Konuyla ilgili olarak İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne herhangi bir şikâyet başvurusu yapılıp yapılmadığı ise henüz bilinmiyor.
Bu olay, eğitim kurumlarında cinsiyet kimliği temelli ayrımcılığın boyutlarını bir kez daha gündeme getirdi. Toplumun farklı kesimlerinde tartışma yaratan konu, eğitim politikaları ve insan hakları bağlamında ele alınmayı bekliyor. Okul yönetiminin aldığı bu kararın hukuki sonuçları önümüzdeki günlerde netleşecek.
