Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı TOKİ'nin uzun süredir üzerinde çalıştığı kiralık sosyal konut projesi için geri sayım başladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eylül ayında İstanbul'da ilk etabının startını vereceğini müjdelediği proje, uygun fiyatlı konut ihtiyacına çözüm getirmeyi hedefliyor. Hak sahipleri, noter huzurunda yapılacak kura çekimi ile belirlenecek. Kiralar piyasa rayiç bedelinin altında olacak ve kiracılar aynı konutta 3 yıl ikamet edebilecek. Ayrıca belirli kesimler için özel kontenjanlar ayrıldı. Peki başvuru şartları neler, kimler faydalanabilecek? İşte merak edilen tüm detaylar.
Kiralık Sosyal Konut Projesinin Ayrıntıları
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın geliştirdiği yeni modelde, dar gelirli vatandaşlar başta olmak üzere belirlenen hedef kitleye düşük maliyetli kiralık konut sunulması amaçlanıyor. Proje kapsamında konutlar, bulunduğu bölgedeki rayiç bedellerin ortalama yüzde 25-30 altında bir kira bedeliyle kiraya verilecek. İlk etapta İstanbul'da inşa edilen binlerce konut için başvuruların eylül ayı ortasında alınmaya başlanması öngörülüyor. Başvurular e-Devlet üzerinden online olarak yapılacak ve herhangi bir ücret talep edilmeyecek.
Kiralama süresi 3 yıl olarak belirlenirken, kiracıların sözleşme süresi boyunca aynı konutta oturması zorunlu olacak. Kira sözleşmesi sonunda yeniden değerlendirme yapılacak ve hak sahipleri tekrar başvuru yapmak zorunda kalacak. Böylece aynı konutun uzun süre tek kişide kalması engellenerek daha geniş bir kesimin faydalanması hedefleniyor. Ayrıca kira ödemelerinde yaşanabilecek aksaklıklar için de tüm kiracılardan kefil şartı aranacak.
Kimler Başvurabilecek? Kontenjanlar Nasıl Belirlenecek?
Başvuru koşulları arasında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, 25-65 yaş aralığında bulunmak ve hane halkı gelirinin belirlenen sınırın altında olması yer alıyor. Gelir sınırı, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre bölgesel düzeyde tespit edilecek ve her il için farklı uygulanacak. Ayrıca başvuru sahibinin veya eşinin, üzerinde kayıtlı herhangi bir konutunun olmaması da şartlar arasında bulunuyor.
Öte yandan belirli meslek gruplarına, gazilere, şehit yakınlarına ve engelli vatandaşlara yönelik kontenjanlar ayrılacak. TOKİ'nin açıklamasına göre, toplam konut sayısının yüzde 5'i gaziler ve şehit yakınları, yüzde 5'i engelli vatandaşlar, yüzde 10'u ise 30 yaş altı gençler için rezerve edilecek. Öncelikli gruplar için ek başvuru kriterleri ilgili kurum tarafından ilan edilecek.
Başvurular e-Devlet üzerinden alınacak ve ardından başvuru sahiplerinin beyan ettikleri bilgiler resmi kurumlardan doğrulanacak. Doğrulama işlemlerinin ardından kura çekimi noter huzurunda yapılacak. Kura sonuçları bakanlık ve TOKİ'nin resmi internet adreslerinden ilan edilecek.
İstanbul'da İlk Etap Başlıyor
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, projenin ilk kısmının İstanbul'da hayata geçirileceğini ve eylül ayında temel atma töreni yapılacağını açıklamıştı. İstanbul'un özellikle Anadolu yakasındaki ilçelerinde belirlenen arsalar üzerinde inşa edilecek sosyal konutlar, uygun ulaşım hatlarına yakın noktalarda konumlandırılacak. İlk etapta 10 bin konutun kiralanması planlanıyor.
Proje kapsamında 1+0, 1+1 ve 2+1 tipinde konutlar inşa edilecek. Her konut için aylık kira bedelini bölgenin piyasa ortalaması belirleyecek. Örneğin İstanbul'un merkez ilçelerinde rayiç kira bedelleri 15.000 TL civarında iken, bu projede konutların 10.000 TL ile 11.000 TL arasında kiralanması bekleniyor. Daha düşük gelir grubuna yönelik olarak ise Anadolu'nun çeşitli illerinde de proje yürütülecek.
Ekonomik ve Sosyal Etkiler
Uzmanlar, TOKİ'nin kiralık konut modelinin hem kira fiyatlarının enflasyonist baskısını azaltacağını hem de kayıt dışı kira gelirlerinin önüne geçeceğini belirtiyor. Ayrıca arsa maliyetlerinin düşürülmesi ve toplu yapım yöntemiyle inşa maliyetlerinin kontrol altına alınması, projenin sürdürülebilir olmasını sağlayacak. Ancak konut arzının artırılması ve talep yoğunluğunun yönetilmesi, uzun vadede piyasa dengesi açısından önem taşıyor.
Sosyal konut projeleri, sadece barınma ihtiyacını karşılamakla kalmayıp aynı zamanda kentsel dönüşüm süreçlerinde de kritik rol oynuyor. Türkiye genelinde deprem riskine karşı yürütülen kentsel dönüşüm çalışmalarında, kiralık sosyal konutlar vatandaşların geçici veya kalıcı barınma sorununa çözüm sunacak. Bu yönüyle proje, şehirlerin daha güvenli ve planlı büyümesine katkı sağlayacak adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
