ANKARA - Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS), Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'na (TİTCK) sunduğu yeni raporda, takviye edici gıdaların yalnızca eczanelerde satılabilmesi, eczanelerin geçici olarak kapatılmasını düzenleyen yönetmeliğin Danıştay kararı doğrultusunda yeniden düzenlenmesi ve e-Nabız'daki 'İlacım Nerede?' uygulamasının iyileştirilmesi çağrısında bulundu. Raporda, takviye edici gıdaların internetten ve marketlerde satışının halk sağlığı için ciddi risk oluşturduğu vurgulanırken, bu ürünlerin kullanımına ilişkin denetimlerin artırılması ve satış yetkisinin eczanelere verilmesi gerektiği belirtildi.
Raporun ayrıntıları
TEİS Genel Başkanı Sayın Nurten Saydan, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, hazırlanan raporun hastaların ilaca erişimini kolaylaştırmayı ve eczacıların mesleki yetkilerini güçlendirmeyi hedeflediğini ifade etti. Saydan, takviye edici gıdaların denetimsiz satışının, bilinçsiz kullanıma ve sağlık sorunlarına yol açtığını belirterek, 'Bu ürünlerin mutlaka bir uzman danışmanlığında ve güvenilir ortamlarda satılması gerekiyor. Eczaneler bu konuda en doğru adreslerdir' dedi. Raporda, eczanelerin nöbetçi veya tatil günlerinde kapatılmasına ilişkin yönetmelikte yer alan maddelerin Danıştay tarafından iptal edildiği hatırlatılarak, yeni düzenlemenin bu karara uygun şekilde hazırlanması istendi. Mevcut uygulamanın eczacıları mağdur ettiğine işaret edilen raporda, eczanelerin kapanış saatlerinin ve tatil günlerinin belirlenmesinde yerel koşulların ve hasta ihtiyaçlarının dikkate alınması gerektiği kaydedildi. Öte yandan e-Nabız sistemindeki 'İlacım Nerede?' uygulamasının kullanıcı dostu olmadığı, vatandaşların reçeteli ilaçlarına kolayca ulaşamadığı ifade edildi. Raporda, uygulamanın geliştirilmesi ve eczanelerdeki stok bilgilerinin anlık olarak sistemde görüntülenmesi önerildi. TEİS ayrıca, ilaç sıkıntısı yaşanmaması için stok takip sisteminin etkinleştirilmesi ve dağıtım kanallarının güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Sağlık politikasındaki yeri
Takviye edici gıdaların eczane dışında satışı, dünya genelinde sıkça tartışılan bir konu. Türkiye'de bu ürünler; aktarlar, marketler ve internet siteleri dahil birçok noktada satılabiliyor. Uzmanlar, yanlış kullanımın karaciğer hasarından böbrek yetmezliğine kadar ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Eczacılar ise bu ürünlerin danışmanlık hizmetiyle satılmasının halk sağlığını koruyacağını savunuyor. TEİS'in bu yöndeki raporu, sektörde geniş yankı buldu. Sağlık Bakanlığı yetkilileriyle yapılan görüşmelerde raporun dikkate alındığı, ancak düzenlemenin henüz netlik kazanmadığı öğrenildi. Eczanelerin geçici olarak kapanması ve nöbetçi eczane uygulamaları, özellikle büyükşehirlerde vatandaşların ilaca erişimini etkileyen kritik bir faktör. Danıştay'ın iptal kararı, her ne kadar yönetmeliği askıya alsa da, yeni bir yasal düzenleme yapılıncaya kadar belirsizlik sürüyor. TEİS'in önerisi, eczane açılış-kapanış saatlerinin il sağlık müdürlükleriyle ortak belirlenmesi ve bölge koşullarının göz önünde bulundurulması şeklinde. Elektronik reçete ve ilaç takip sistemleri, Türkiye'de dijital sağlık uygulamalarının önemli bir parçası. 'İlacım Nerede?' uygulamasının amacı, vatandaşların reçetelerini eczanelerde kolayca işletmesini sağlamak. Ancak TEİS raporu, yazılımın arayüzünün karmaşık olduğunu ve özellikle yaşlı kullanıcılar için zorluk çıkardığını ortaya koydu. Raporun önerisi, uygulamanın daha basit bir tasarıma kavuşturulması ve eczanelerin veri tabanıyla entegrasyonunun hızlandırılması.
TEİS'in bu girişimi, sağlık politikalarının şekillenmesinde sivil toplum kuruluşlarının etkisini bir kez daha gösteriyor. Takviye gıdaların eczane tekelinde satışı, hem ticari hem sağlık boyutuyla değerlendirilmeli; vatandaşların bilinçlendirilmesi ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ihmal edilmemelidir. Eczacıların mesleki rollerinin güçlendirilmesi, toplum sağlığının korunması için kritik öneme sahip. Yetkililerin bu raporu değerlendirip somut adımlar atması, ilaç ve takviye ürünlerde yaşanabilecek sorunların önüne geçilmesini sağlayacaktır.
