Türkiye'de tarımsal girdi enflasyonu yüzde 38,97'ye yükselirken, küçük üreticiler artan maliyetler karşısında zor durumda. 5,3 milyar dolarlık Dünya Bankası destekli tarım dönüşüm projesi ise tartışmaları beraberinde getirdi. Kırsalda faaliyet gösteren üreticiler, kaynakların büyük bölümünün sanayiye aktarıldığını savunuyor.
Projenin detayları ve eleştiriler
Dünya Bankası tarafından finanse edilen ve Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen "Tarım Sektörü Dönüşüm Projesi" kapsamında 5,3 milyar dolar harcanması planlanıyor. Proje, tarımda verimliliği artırmayı hedefliyor ancak kaynak dağılımı eleştiriliyor. Küçük ölçekli çiftçiler, projenin can suyu olması gerekirken, paranın büyük kısmının tarıma dayalı sanayi yatırımlarına ayrıldığını ifade ediyor.
Ekonomik tablo ve üretici durumu
TÜİK verilerine göre, tarımsal girdi fiyat endeksi (Tarım-GFE) son bir yılda yüzde 38,97 arttı. Gübre, yakıt ve yem fiyatlarındaki artış, küçük üreticinin belini bükerken, ürün fiyatları aynı oranda yükselmiyor. Çiftçiler, devlet desteklerinin yetersiz olduğunu ve mevcut projenin küçük üreticiyi korumadığını belirtiyor.
Uzmanlar, mevcut modelin kırsalda üretimin azalmasına ve tarımda dışa bağımlılığın artmasına yol açtığını vurguluyor. Özellikle tahıl ve bakliyat üretiminde düşüş yaşanırken, ithalat kalemleri büyüyor. Bu durum, gıda enflasyonunu da tetikliyor.
Siyasi tartışmalar
Muhalefet partileri, projenin kaynak dağılımını Meclis gündemine taşıdı. CHP ve İYİ Parti milletvekilleri, projenin küçük üreticiyi desteklemediğini, aksine sanayi sermayesine kaynak aktardığını iddia etti. Tarım ve Orman Bakanlığı ise projenin her aşamasının denetlendiğini ve amaçlanan hedeflere ulaşılacağını savundu.
Kırsal kalkınma uzmanları, benzer projelerin geçmişte de tartışma konusu olduğunu hatırlatıyor. 2000'li yıllarda uygulanan tarım reformlarının da benzer eleştirilere maruz kaldığı, küçük üreticinin zamanla sistemden çekildiği belirtiliyor.
Sonuç olarak, Türkiye tarımı yapısal bir dönüşüm geçirirken, bu dönüşümün kimin lehine işlediği sorusu gündemde kalmaya devam ediyor. 5,3 milyar dolarlık projenin kırsala can suyu mu olacağı, yoksa tarımda dolaylı bir tasfiyeyi mi hızlandıracağı önümüzdeki dönemde netleşecek.
