İzmir'in simge yapılarından Tarihi Elektrik Fabrikası'nın bulunduğu alanda yapılaşma sınırını 20 kata çıkaran “Ticaret-Turizm Alanı” planlarına yönelik itirazlar reddedildi. TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi Başkanı Uğur Yıldırım, alandaki parsel oyununa dikkat çekerek, fabrika arazisinin bölünerek yüksek yoğunluklu yapılaşmaya açıldığını belirtti. Karar, kentin tarihi dokusunu koruma mücadelesi veren sivil toplum örgütleri ve meslek odalarını harekete geçirdi.
Plan Değişikliği ve İtiraz Süreci
İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde yer alan Tarihi Elektrik Fabrikası, 20. yüzyılın başlarında kentin elektrik üretim merkezi olarak inşa edilmişti. Yıllar içinde endüstriyel miras niteliği kazanan yapı, kültürel etkinliklere ev sahipliği yapıyor. Ancak son dönemde alanın imar planlarında yapılan değişiklikle, mevcut yapılaşma hakkı artırılarak bölge “Ticaret-Turizm Alanı” olarak yeniden düzenlendi. Bu düzenleme, çevredeki tarihi yapıları ve kent siluetini olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle mimarlar, şehir plancıları ve yerel halk tarafından tepkiyle karşılandı.
Yapılan itirazlar, İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi'nde görüşülerek reddedildi. Kararın ardından TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi Başkanı Uğur Yıldırım, yazılı bir açıklama yaparak süreci kamuoyuyla paylaştı. Yıldırım, plan notlarında yapılan değişikliklerle fabrika arazisinin birden fazla parsele bölündüğünü ve her bir parsel için ayrı ayrı yüksek katlı yapılaşma koşulları getirildiğini ifade etti. Bu durumun, alanın bütüncül korunmasını engellediğini ve rant odaklı bir yaklaşımın benimsendiğini vurguladı.
Parsel Oyunu ve Koruma Mücadelesi
Uğur Yıldırım'ın açıklamasına göre, mevcut planlarda Tarihi Elektrik Fabrikası'nın bulunduğu ada üzerinde birden fazla parsel oluşturularak her bir parsel için farklı inşaat hakları tanındı. Özellikle fabrikanın ana yapısının bulunduğu bölümün dışında kalan alanlar, ticaret ve turizm amaçlı kullanıma açıldı. Bu durum, tarihi yapının çevresinde yüksek katlı otel, rezidans ve alışveriş merkezi gibi yapıların önünü açıyor. Yıldırım, bu plan değişikliğinin “parsel oyunu” olarak nitelendirilebileceğini, zira alanın bütünlüğünün bozularak koruma amaçlı imar planlarına aykırı bir şekilde yoğunlaştırıldığını söyledi.
Mimarlar Odası, bu planlara karşı hukuki süreç başlatacaklarını duyurdu. Ayrıca konuyla ilgili olarak İzmir 1 No'lu Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na başvuru yapılacağı belirtildi. Uğur Yıldırım, “Tarihi Elektrik Fabrikası, İzmir'in sanayi mirasının en önemli örneklerinden biridir. Bu yapı ve çevresi, korunması gereken kentsel sit alanıdır. Ancak yapılan plan değişiklikleri, bu mirası yok sayarak sadece ticari kazanç elde etmeyi hedeflemektedir” dedi.
Kamuoyu ve Sivil Toplumun Tepkisi
Plan değişikliğine karşı çıkan sivil toplum örgütleri, sosyal medyada kampanyalar başlattı. İzmir'de faaliyet gösteren birçok dernek ve platform, “Tarihi Fabrikamıza Sahip Çıkıyoruz” etiketiyle ortak bir bildiri yayımladı. Bildiride, alanın yeşil alan ve kültürel tesis olarak kalması gerektiği vurgulanarak, yetkililer karara geri çağrıldı. Ayrıca, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı'na ve ilgili bakanlıklara imza kampanyasıyla 10 binin üzerinde itiraz dilekçesi iletildiği ifade edildi.
Konu yalnızca yerel değil, ulusal ölçekte de yankı buldu. TMMOB Genel Merkezi tarafından yapılan açıklamada, “İzmir'deki bu plan değişikliği, ülkemizde tarihi ve kültürel değerlerin korunması konusundaki duyarsızlığın bir göstergesidir” denildi. Ayrıca, uluslararası koruma örgütleri de konuya dikkat çekerek Türkiye'deki yetkililere çağrıda bulundu.
Geleceğe Yönelik Kaygılar
Uzmanlar, bu tür plan değişikliklerinin kentlerin kimliğine zarar verdiğini ve tarihi çevrelerin geri dönüşümsüz kayıplara yol açtığını belirtiyor. Tarihi Elektrik Fabrikası'nın bulunduğu bölge, İzmir'in simge silüetlerinden birine sahip. Bölgede yapılacak yüksek yapılar, körfez manzarasını ve tarihi dokuyu olumsuz etkileyecek. Ayrıca, alanın altyapısının bu yoğunluğu kaldıramayacağı, trafik ve otopark sorunlarına yol açacağı da dile getiriliyor.
Mimarlar Odası İzmir Şubesi, konuyla ilgili olarak bir basın toplantısı düzenleyecek. Toplantıda, plan değişikliğinin haritaları ve görselleri kamuoyuyla paylaşılacak. Uğur Yıldırım, “Bu planlar hayata geçerse, tarihi fabrika bir beton yığınının içinde kaybolacak. Bizler, bu kentin geleceğini korumak için sonuna kadar mücadele edeceğiz” diye konuştu.
