CHP Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) açıkladığı buğday ve arpa alım fiyatlarına sert tepki gösterdi. Tanrıkulu, TMO'nun üzerinde yazılı olan 'çiftçinin kara gün dostu' ifadesini hatırlatarak, kurumun artık çiftçinin sofrasındaki ekmeğin düşmanı haline dönüştüğünü belirtti. Tanrıkulu'nun açıklamaları, çiftçilerin artan maliyetler ve düşük alım fiyatları karşısında yaşadığı mağduriyeti bir kez daha gündeme taşıdı.
TMO'nun alım fiyatları tepki çekti
Sezgin Tanrıkulu, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında, TMO'nun 2024 yılı buğday alım fiyatını ton başına 9 bin 250 lira, arpa alım fiyatını ise 7 bin 250 lira olarak belirlediğini hatırlattı. Tanrıkulu, bu fiyatların üreticinin maliyetini karşılamaktan uzak olduğunu savundu. “Çiftçi bu fiyatlarla borcunu ödeyemez, tarlasına yeniden yatırım yapamaz. TMO, adeta çiftçiyi cezalandırıyor” dedi.
Tanrıkulu, sözlerine şöyle devam etti: “Eskiden TMO'nun kapısında 'çiftçinin kara gün dostudur' yazardı. Ama bugün geldiğimiz noktada, kara gün dostu değil, sofrasındaki ekmeğin düşmanı haline dönüşmüş durumda. Bu fiyatlarla çiftçi üretim yapamaz, ülkemiz tarımda dışa bağımlı hale gelir.”
Çiftçinin maliyetleri artarken alım fiyatları düşük kaldı
CHP'li vekil, son bir yılda mazot, gübre, tohum ve ilaç gibi girdi maliyetlerinin en az yüzde 70 arttığına dikkat çekti. Buna karşın TMO'nun alım fiyatlarındaki artışın yüzde 30 civarında kaldığını ifade etti. “Bu tablo çiftçinin alım gücünü ciddi şekilde düşürüyor. Üretici, tarlasını ekip biçmekten vazgeçme noktasına geldi” diye konuştu.
Tarım sektörü temsilcileri de benzer endişeleri dile getiriyor. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre, buğday üretim maliyeti ton başına 12 bin lirayı aştı. TMO'nun belirlediği 9 bin 250 liralık alım fiyatı, çiftçiyi zarara uğratıyor. “Bu fiyatlarla çiftçi üretim yapmaya devam ederse, gelecek yıl buğday ekim alanlarında ciddi daralma yaşanabilir” uyarısı yapılıyor.
Siyasi partilerden tepkiler
Tanrıkulu'nun açıklamalarına diğer siyasi partilerden de destek geldi. İYİ Parti, Saadet Partisi ve HDP'li milletvekilleri, TMO'nun alım fiyatlarının yeniden gözden geçirilmesini istedi. Tarım ve Orman Bakanlığı ise yaptığı yazılı açıklamada, fiyatların piyasa koşulları ve enflasyon hedefleri dikkate alınarak belirlendiğini savundu.
Bakanlık, “TMO, üreticiyi korumak ve piyasayı düzenlemek amacıyla hareket etmektedir. Açıklanan fiyatlar, üretim maliyetlerinin altında değildir” ifadelerini kullandı. Ancak çiftçi örgütleri bu açıklamayı yetersiz buluyor. Diyarbakır Ziraat Odası Başkanı, “Maliyetlerimiz ortada. Bakanlık rakamları gizliyor” dedi.
Geçmiş yıllarla karşılaştırma
TMO'nun alım fiyatları geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında çiftçinin alım gücündeki erime daha net görülüyor. 2020 yılında buğday alım fiyatı ton başına 2 bin 250 lira iken, 2024'te 9 bin 250 liraya yükseldi. Ancak aynı dönemde enflasyon yüzde 300'ün üzerinde arttı. Reel olarak çiftçinin eline geçen para azaldı.
Uzmanlar, bu durumun sürdürülebilir tarımı tehdit ettiğini belirtiyor. “Çiftçi zarar ederse, gelecek yıl ekim yapmaz. Bu da gıda fiyatlarında daha büyük bir artışa yol açar. TMO'nun fiyat politikası acilen revize edilmeli” uyarısında bulunuyor.
Sonuç
Sezgin Tanrıkulu'nun eleştirileri, Türkiye'de tarım politikalarının yeniden tartışılmasına neden oldu. Çiftçinin artan maliyetler karşısında ezilmesi, sadece kırsal kesimi değil, gıda arz güvenliğini de tehdit ediyor. TMO'nun ‘kara gün dostu’ olmaktan çıkıp ‘ekmek düşmanı’ haline gelmesi, tarımda yapısal bir dönüşümün gerekliliğini ortaya koyuyor. Siyasi iktidarın, üreticiyi koruyacak adımlar atmaması halinde, önümüzdeki yıllarda tarımsal üretimde ciddi düşüşler yaşanabileceği öngörülüyor.
