2027-2029 dönemine ilişkin ekonomik yol haritasını çizen Orta Vadeli Program (OVP) Resmi Gazete'de yayımlandı. Programın en dikkat çeken yönlerinden biri, uzun süredir tartışılan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) artık gündemde yer almaması oldu. Hükümet, bu dönemde Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) iyileştirmeler yapmayı planlıyor.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi neden gündemden çıktı?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi, çalışanların emeklilik dönemlerinde refah seviyesini artırmak amacıyla tasarlanmıştı. Ancak sistem, işverenlere getireceği ek maliyetler ve çalışanların prime dayalı yükümlülükleri nedeniyle geniş kesimlerden tepki görmüştü. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler, ek istihdam maliyeti yaratacağı endişesiyle karşı çıkmıştı. OVP'de TES'e hiç değinilmemesi, hükümetin bu konudaki planlamayı rafa kaldırdığı şeklinde yorumlandı.
Uzmanlara göre bu karar, mevcut ekonomik koşullar ve enflasyonla mücadele ortamında iş dünyasına bir rahatlama sağlayabilir. Öte yandan, emeklilik sisteminin sürdürülebilirliği açısından uzun vadeli riskler devam ediyor. Türkiye'de nüfusun yaşlanma hızı ve kayıt dışı istihdam oranı göz önüne alındığında, tamamlayıcı bir modelin gerekliliği sık sık dile getiriliyordu.
BES’te iyileştirme sinyali
OVP'de Bireysel Emeklilik Sistemi'ne yönelik iyileştirmelerin sinyali verildi. Programda, otomatik katılımın genişletilmesi ve devlet katkısının artırılması gibi adımların gündeme gelebileceği belirtiliyor. Halihazırda BES'te devlet katkısı yüzde 30 seviyesinde uygulanıyor. Sistemde 8 milyonun üzerinde katılımcı bulunuyor ve fon büyüklüğü 1 trilyon TL'yi aşmış durumda.
BES'in cazip hale getirilmesi için atılabilecek adımlar arasında şunlar öne çıkıyor:
- Devlet katkısının artırılması ve üst sınırın yükseltilmesi
- Otomatik katılımda işveren katkısının teşvik edilmesi
- Fon çeşitliliğinin artırılması ve getiri garantili ürünlerin yaygınlaştırılması
- Erken çıkışlarda uygulanan kesintilerin hafifletilmesi
Sektör temsilcileri, BES'in gönüllülük esasına dayalı yapısının korunmasının önemine işaret ediyor. Tamamlayıcı sistemin zorunlu olması halinde ortaya çıkabilecek kayıt dışılık riskine dikkat çeken uzmanlar, BES'teki iyileştirmelerin daha sağlıklı bir yol olduğunu savunuyor.
Ekonomi yönetiminin öncelikleri
OVP, 2027-2029 döneminde enflasyonla mücadele, cari açığın kontrolü ve istihdamı artırma hedeflerini öncelikli olarak belirliyor. Programda ayrıca vergi reformu, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve finansal istikrar konularına yer veriliyor. Emeklilik sistemine dair doğrudan bir düzenleme öngörülmemesi, hükümetin önceliklerini değiştirdiği sinyalini veriyor.
Bazı ekonomistler, TES'in tamamen gündemden çıkmadığını, ilerleyen yıllarda farklı bir formatta geri dönebileceğini belirtiyor. Ancak şu an için BES'in güçlendirilmesi yaklaşımı ağır basıyor. Bu durum, bireysel tasarruf bilincinin artırılması ve sermaye piyasalarının derinleşmesi açısından da olumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.
Sonuç olarak, OVP'de Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'ne yer verilmemesi, iş dünyası ve çalışanlar açısından kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da uzun vadeli emeklilik güvencesi tartışmaları sürecek gibi görünüyor. BES'te yapılacak iyileştirmelerin kapsamı ve etkisi ise önümüzdeki aylarda netleşecek.
