Stockholm Üniversitesi Türkiye Araştırmaları Enstitüsü (SUITS) tarafından yayımlanan bir rapor, Gazze savaşı, İran'a yönelik ABD-İsrail saldırıları ve Suriye sahasındaki gelişmelerin ardından Türkiye ile İsrail arasındaki rekabetin yeni bir boyuta taşındığı uyarısında bulunuyor. Rapor, Ankara-Tel Aviv hattındaki gerilimin bölgesel dengeleri sarsabileceğine dikkat çekiyor.
Raporun ana bulguları
SUITS tarafından hazırlanan kapsamlı çalışma, İran'a yönelik askeri operasyonların ardından İsrail'in dikkatini Türkiye'ye çevirebileceğini öne sürüyor. Raporda, 'İran'ın zayıflaması durumunda, bölgesel güç mücadelesinin Türkiye ile İsrail arasında kızışması kaçınılmazdır' ifadesi yer alıyor. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve Suriye'nin kuzeyindeki nüfuz mücadelesi, iki ülke arasındaki rekabetin kilit noktaları olarak sıralanıyor.
Türkiye-İsrail geriliminin arka planı
Son yıllarda inişli çıkışlı seyreden ikili ilişkiler, Gazze savaşının ardından yeniden kritik bir eşiğe geldi. Ankara, İsrail'in Gazze politikalarını sert dille eleştirirken, ticari yaptırımlar ve diplomatik adımlar atmıştı. Öte yandan İsrail, Türkiye'nin Hamas ile ilişkisine dair rahatsızlığını sık sık dile getiriyor. SUITS raporu, bu dinamiklerin bölgesel bir silahlanma yarışını tetikleyebileceğini belirtiyor.
Suriye ve Doğu Akdeniz faktörü
Raporda Suriye sahasındaki gelişmelerin de önemli bir etken olduğu vurgulanıyor. Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde terörle mücadele adı altında bir güvenlik kuşağı oluştururken, İsrail de Suriye topraklarında İran hedeflerine dönük hava operasyonları düzenliyor. Bu iki askeri varlık arasındaki saha temasları, doğrudan bir çatışma riskini gündeme taşıyor. Ayrıca Doğu Akdeniz'deki doğal gaz rezervlerinin paylaşımı, iki ülkeyi karşı karşıya getiren bir başka başlık.
Rusya'nın rolü
SUITS raporu, Rusya'nın bölgedeki dengesini de analiz ediyor. Moskova'nın hem Türkiye hem de İsrail ile iş birliği yapmasına rağmen, Ukrayna savaşı nedeniyle bölgeye daha az kaynak ayırabileceği belirtiliyor. Bu durumun, Ankara ve Tel Aviv arasındaki güç mücadelesinde üçüncü bir dengeleyici mekanizmayı zayıflatması muhtemel.
Bölgesel güç dengesi üzerinde etkiler
Raporda dikkat çekilen bir diğer nokta, küresel güçlerin tutumu. ABD, İran sonrası dönemde stratejik önceliklerini yeniden belirlerken, Türkiye ile İsrail arasındaki dengeyi korumakta zorlanabilir. Özellikle Washington'un, İsrail'e verdiği askeri desteğin Türkiye'nin endişelerini artıracağı kaydediliyor. Avrupa Birliği ve NATO'nun bu konuda nasıl bir pozisyon alacağı ise belirsizliğini koruyor.
Sonuç olarak SUITS raporu, İran sonrası bölgesel mimaride Türkiye ile İsrail arasında bir güç çatışmasının kaçınılmaz olduğunu ancak bunun savaş boyutuna ulaşmasının tüm bölge için yıkıcı sonuçlar doğuracağını savunuyor. İki ülke arasındaki diyaloğun yeniden canlandırılması ve kriz yönetimi mekanizmalarının geliştirilmesi için uluslararası topluma önemli bir sorumluluk düştüğü vurgulanıyor.
