Türkiye’de çocuk ve gençlerin sosyal medya kullanımına yönelik hazırlanan yeni yönetmelik, 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe giriyor. Düzenleme kapsamında 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimi yasaklanırken, 15-18 yaş aralığındaki gençler için ise “sonsuz kaydırma” (infinite scroll), canlı yayın ve reklam gibi özelliklere kısıtlama getiriliyor. TAGEV Eğitim Araştırma Direktörü ve SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan, yeni dönemin detaylarını ve olası etkilerini değerlendirdi.
15 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı
Yönetmeliğin en çok konuşulan maddesi, 15 yaşın altındaki çocukların sosyal medya platformlarına kayıt olamaması ve mevcut hesapların kapatılması. Prof. Dr. Levent Eraslan, bu düzenlemenin çocukların dijital ortamda karşılaşabileceği riskleri azaltmayı hedeflediğini belirtiyor. Eraslan, “15 yaş altı için getirilen yasak, uluslararası alanda da tartışılan bir konu. Türkiye’deki düzenleme, çocukların gelişim çağında maruz kaldığı içerikleri kontrol altına almayı amaçlıyor” dedi.
Uzmanlar, yasağın uygulanmasında yaş doğrulama sistemlerinin kritik önem taşıdığını vurguluyor. Platformların, kullanıcıların yaşını tespit etmek için daha etkili yöntemler geliştirmesi gerekecek. Aksi halde, çocukların ebeveynlerinin bilgileriyle veya sahte hesaplarla platformlara erişebileceği belirtiliyor.
15-18 Yaş Grubuna Kısıtlamalar
Yönetmelik, 15-18 yaş arasındaki gençler için ise tam bir yasak yerine çeşitli kısıtlamalar öngörüyor. Buna göre, bu yaş grubundaki kullanıcılar için “sonsuz kaydırma” özelliği devre dışı bırakılacak. Bu özellik, kullanıcıların saatlerce içerik tüketmesine neden olarak dijital bağımlılığı artıran faktörlerden biri olarak gösteriliyor. Ayrıca, canlı yayın özelliği ve hedefli reklamlar da bu yaş grubu için kısıtlanacak.
Prof. Dr. Eraslan, bu kısıtlamaların gençlerin dijital refahını korumayı amaçladığını ifade ediyor. “Sonsuz kaydırma, özellikle gençlerde dikkat süresini olumsuz etkiliyor ve bağımlılık riskini artırıyor. Canlı yayınlar ise denetimsiz içeriklere maruz kalma riskini beraberinde getiriyor. Reklam kısıtlaması ise gençlerin ticari hedefleme ve manipülasyona karşı korunmasına yardımcı olacak” şeklinde konuştu.
Uzman Görüşü: “Dijital Ebeveynlik Önem Kazanacak”
Yeni düzenlemenin ailelere de önemli sorumluluklar yüklediğini belirten Eraslan, “Yasak ve kısıtlamalar tek başına yeterli değil. Ailelerin dijital ebeveynlik konusunda bilinçlenmesi, çocuklarıyla açık iletişim kurması ve onlara alternatif etkinlikler sunması gerekiyor. Aksi takdirde, çocuklar yasakları delmenin yollarını arayabilir” uyarısında bulundu.
Eraslan, ayrıca platformların da yaş gruplarına göre farklı içerik politikaları geliştirmesi gerektiğini söyledi. “Sadece yaş sınırı koymak yeterli değil; içeriklerin de yaşa uygun hale getirilmesi, zararlı içeriklerin filtrelenmesi ve genç kullanıcıların korunması için etkili denetim mekanizmalarının oluşturulması şart” dedi.
Düzenlemenin Arka Planı ve Beklentiler
Türkiye’de uzun süredir tartışılan sosyal medya düzenlemeleri, son yıllarda artan dijital bağımlılık ve çocukların karşılaştığı siber zorbalık, uygunsuz içerik gibi riskler nedeniyle hız kazandı. Yeni yönetmelik, Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve Birleşik Krallık’taki Çocuklar İçin Tasarım (Age Appropriate Design Code) gibi uluslararası düzenlemelerle paralellik gösteriyor. Ancak, uygulamanın nasıl denetleneceği ve platformların uyum sağlama süreci henüz netlik kazanmış değil.
Sektör temsilcileri, yönetmeliğin getirdiği yükümlülüklerin teknik ve operasyonel açıdan zorlayıcı olabileceğini belirtiyor. Özellikle yaş doğrulama ve içerik kısıtlama sistemlerinin kurulması, platformlar için ek maliyet ve altyapı gerektiriyor. Bazı uzmanlar ise düzenlemenin çocuk ve gençlerin dijital haklarını ihlal edebileceği endişesini taşıyor; zira sosyal medya, gençler için bilgiye erişim, ifade özgürlüğü ve sosyalleşme aracı olarak da görülüyor.
1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek olan yönetmelik, önümüzdeki dönemde aileler, eğitimciler ve teknoloji şirketleri için yeni bir uyum sürecini başlatacak. Prof. Dr. Levent Eraslan’ın da vurguladığı gibi, başarılı bir uygulama için yasaklardan çok eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarına ağırlık verilmesi gerekiyor. Düzenlemenin, çocukların dijital dünyada güvende olmasını sağlarken, onların gelişimini destekleyici bir denge kurması bekleniyor.
