Sakarya'da 75 yaşındaki Osman Gülay, askerde başladığı sigara nedeniyle damarlarının tıkanması sonucu 3 ayak parmağını kaybetti ve bypass ameliyatı geçirdi. Yaşadığı sağlık sorunlarını anlatan Gülay, gençlere sigaraya hiç başlamamaları çağrısında bulundu: "Sigarayla kibarlık, kabadayılık olmaz; süründürür, sakın başlamayın."
Askerde Başladı, Ömür Boyu Süründürdü
Osman Gülay, sigaraya askerlik yıllarında arkadaş ortamında özenerek başladığını belirtti. O dönemde zararını bilmediğini, yıllar içinde bağımlılığın arttığını söyledi. "Gençlikte bir kere denemekle bir şey olmaz sanırsın, ama o bir kere seni esir alır" diyen Gülay, sigaranın damarlarını tıkadığını ve ayak parmaklarında kangrene yol açtığını ifade etti.
Doktorların müdahalesiyle 3 ayak parmağı kesilen Gülay, aynı zamanda kalp damarlarının tıkanması nedeniyle bypass ameliyatı oldu. Uzun süre hastanede tedavi gören Gülay, "Parmaklarımı kaybettim ama hayatımı kurtardım. Sigara insanı yavaş yavaş içten çürütüyor" dedi.
"Kabadayılık Değil, Süründürür"
Gülay, sigaranın toplumda yanlış bir "delikanlılık" veya "kabadayılık" göstergesi olarak görüldüğünü vurguladı. "Sigarayla kibarlık, kabadayılık olmaz. Bakın bana, 3 parmağımı aldı. Gençler özenip başlıyor, sonra bırakamıyor. Sakın başlamayın, başlayanlar da hemen bıraksın" diye konuştu.
Gülay'ın yaşadığı sağlık sorunları, sigaranın sadece akciğer değil, damar ve dolaşım sistemi üzerindeki yıkıcı etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi. Uzmanlar, sigaranın periferik arter hastalığına yol açarak uzuv kayıplarına neden olabileceğini belirtiyor.
Sigaranın Az Bilinen Yüzü: Damar Tıkanıklığı ve Uzuv Kaybı
Sigara, içerdiği nikotin ve diğer kimyasallarla damar duvarlarını tahrip eder, damarların esnekliğini kaybettirir ve kan akışını bozar. Özellikle bacak ve ayaklardaki damarlarda oluşan tıkanıklıklar, kangren riskini artırır. Bu durum, tıbbi olarak periferik arter hastalığı (PAH) olarak adlandırılır ve ilerleyen vakalarda parmak veya bacak ampütasyonuna kadar gidebilir.
Osman Gülay'ın hikayesi, Türkiye'de sigara kullanımının yaygınlığını ve sonuçlarını bir kez daha gündeme getirdi. Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye'de 15 yaş üstü nüfusun yaklaşık yüzde 28'i sigara kullanıyor. Her yıl on binlerce kişi sigaraya bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor.
Uzmanlar, sigarayı bırakmanın hiçbir yaşta geç olmadığını vurguluyor. Bırakıldığı anda vücut kendini onarmaya başlıyor; 1 yıl içinde kalp krizi riski yarı yarıya azalıyor, 10 yıl içinde akciğer kanseri riski önemli ölçüde düşüyor.
Gençlere Çağrı: "Bir Kereden Bir Şey Olmaz Demeyin"
Gülay, gençlere seslenerek "Bir kereden bir şey olmaz" düşüncesinin yanlış olduğunu söyledi. "Ben de öyle dedim, ama o bir kere bin kere oldu. Şimdi 3 parmağım yok. Siz siz olun, ağzınıza bile sürmeyin. Spor yapın, sağlıklı yaşayın" ifadelerini kullandı.
Gülay'ın çağrısı, sigara karşıtı kampanyalara da destek niteliğinde. Türkiye'de sigara bırakma poliklinikleri ve Alo 171 Sigara Bırakma Hattı, sigarayı bırakmak isteyenlere ücretsiz destek sağlıyor.
Osman Gülay'ın yaşadıkları, sigaranın sadece bir alışkanlık değil, ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu gösteriyor. Genç yaşta başlanan sigara, yıllar sonra geri dönüşü olmayan hasarlara yol açabiliyor. Gülay'ın "süründürür" sözü, bu gerçeğin en çarpıcı ifadesi.
Sigara bağımlılığından kurtulmak için atılacak her adım, hem bireysel hem toplumsal sağlık için kritik önem taşıyor. Osman amcanın hikayesi, belki de birçok gencin sigaraya hiç başlamaması için en etkili uyarı olabilir.
