Kadına yönelik şiddetle mücadelede acil servislerin hayati önemi her geçen gün daha fazla anlaşılırken, İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Benan Koyuncu, bu birimlerin yetersiz kaldığını belirterek hastanelerde 7/24 hizmet verecek şiddet önleme birimlerinin kurulması gerektiğini söyledi. Koyuncu, yoğunluk ve personel eksikliği nedeniyle acil servislerde şiddet mağdurlarına yeterli zaman ayrılamadığına dikkat çekti.
Acil servislerde şiddet mağdurlarına bütüncül yaklaşım
Dr. Benan Koyuncu, İstanbul Tabip Odası tarafından düzenlenen bir panelde yaptığı konuşmada, acil servislerin kadına yönelik şiddetin tespiti ve müdahalesinde kritik bir nokta olduğunu ancak mevcut durumda bu potansiyelin kullanılamadığını vurguladı. Koyuncu, “Acil servisler genellikle şiddet mağdurlarının başvurduğu ilk sağlık kuruluşu. Ancak burada çalışan sağlık personeli yoğunluk nedeniyle mağdurlarla yeterince ilgilenemiyor, adli bildirim ve psikososyal destek süreçleri aksıyor. Oysa bu noktada mağdurun güvenliği ve ihtiyaçları bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalı” dedi.
Koyuncu, bu sorunun çözümü için hastanelerde 7/24 hizmet verecek şiddet önleme birimlerinin kurulmasını önerdi. Bu birimlerde sosyal hizmet uzmanı, psikolog, avukat ve güvenlik personelinin birlikte çalışması gerektiğini belirterek, “Şiddet önleme birimleri, mağdura anında destek sağlayacak, yasal hakları konusunda bilgilendirecek ve gerekirse güvenli bir ortama yönlendirecek. Aynı zamanda adli bildirim sürecini hızlandıracak ve veri toplama açısından da önemli bir işlev görecek” ifadelerini kullandı.
Sağlık sisteminde şiddetin izi: Yetersiz eğitim ve kaynak
Kadına yönelik şiddet vakalarının acil servislere yansıması, yalnızca bir sağlık sorunu değil aynı zamanda bir yargı ve sosyal hizmet meselesi. Türkiye'de şiddet mağdurlarının sağlık hizmetine erişiminde birçok engel bulunuyor: Sağlık personelinin şiddet belirtilerini tanıma ve doğru müdahale konusunda yeterli eğitime sahip olmaması, psikososyal destek birimlerinin eksikliği, mağdurların adli mercilere yönlendirilmesindeki gecikmeler başlıca sorunlar arasında.
İstanbul Tabip Odası'nın raporlarına göre, acil servise başvuran her 5 kadından 1'i fiziksel veya psikolojik şiddete maruz kalmış durumda. Ancak bu vakaların büyük bir kısmı kayıt altına alınmıyor. Dr. Koyuncu, “Maalesef acil servislerde şiddet mağdurları sadece fiziksel yaraları tedavi edilip gönderiliyor. Oysa asıl travmayı atlatmaları için uzun vadeli psikolojik ve sosyal desteğe ihtiyaçları var” uyarısında bulundu.
Bütüncül bir koruma kalkanı mümkün mü?
Dr. Koyuncu'nun önerisi, Türkiye'de yıllardır tartışılan şiddetle mücadele mekanizmalarının etkinleştirilmesi açısından önemli bir adım. Benzer uygulamalar dünyada mevcut. Örneğin İspanya'da acil servislerde mağdura anında yasal danışmanlık ve güvenli barınma sağlayan birimler bulunuyor. Türkiye'de ise İstanbul dışında birkaç büyükşehirde sınırlı sayıda örnek var.
Koyuncu, bu birimlerin kurulmasının sadece sağlık Bakanlığı'nın değil, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Adalet Bakanlığı ve yerel yönetimlerin ortak çalışmasıyla mümkün olacağını belirtti. “Şiddetle mücadele çok sektörlü bir yaklaşım gerektiriyor. Hastane içinde oluşturulacak bu kalkan, polis, savcılık ve sosyal hizmet kurumlarıyla koordineli çalışmalı” dedi.
Sağlık Bakanlığı'nın 2020'de yayımladığı “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadelede Sağlık Personeli Rehberi”ne rağmen sahadaki uygulama eksiklikleri sürüyor. STK'lar ve tabip odaları, rehberin etkin şekilde uygulanması ve denetlenmesi için daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini vurguluyor.
Sonuç olarak: Kadına yönelik şiddetle mücadelede acil servislerin potansiyeli henüz tam olarak kullanılamıyor. Dr. Koyuncu'nun önerdiği gibi 7/24 hizmet veren şiddet önleme birimleri, sadece mağdurların korunmasını sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda şiddet verilerinin sağlıklı toplanmasına, faillerin tespit edilmesine ve önleyici politikaların geliştirilmesine de katkı sunacaktır. Bu öneri, Türkiye'de şiddetle mücadelede bütüncül bir yaklaşımın ilk adımı olabilir. Ancak bunun için siyasi iradenin yanı sıra sağlık çalışanlarının eğitimi ve kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi şart.
