Hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyrettiği şu günlerde, gıda zehirlenmesi vakalarında ciddi bir artış yaşanıyor. Uzmanlar, yüksek sıcaklıkların gıda zincirinin bozulmasına ve bakterilerin hızla üremesine yol açtığını belirterek, vatandaşları özellikle açıkta satılan yiyecek ve içecekler konusunda uyarıyor. İstanbul Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Erk, sıcak havalarda gıda güvenliği konusunda dikkat edilmesi gereken noktaları anlattı.
Açıkta satılan besinlere dikkat
Prof. Dr. Osman Erk, yaptığı açıklamada, "Sıcaklığın artmasıyla birlikte mikroorganizmaların üreme hızı da artar. Özellikle açıkta satılan ve hijyenik koşullarda saklanmayan besinler, gıda zehirlenmesi riskini büyük ölçüde artırır. Bu nedenle açıkta satılan hiçbir besini veya suyu kesinlikle tüketmeyin. Kapalı ve ambalajlı ürünleri tercih edin" dedi. Uzmanlar, özellikle sokakta satılan dondurma, sandviç, meyve suyu gibi ürünlerin riskli olduğunu, bu ürünlerin uygun sıcaklıkta saklanmaması halinde bakterilerin hızla çoğalabileceğini vurguluyor.
Gıda zehirlenmesi belirtileri genellikle yemek yedikten 2 ila 6 saat sonra ortaya çıkıyor. Bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal ve yüksek ateş en sık görülen semptomlar arasında. Prof. Dr. Osman Erk, bu belirtilerin görülmesi durumunda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söyledi. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde gıda zehirlenmesinin daha ağır seyredebileceğini belirten Erk, bu grupların çok daha dikkatli olması gerektiğini ifade etti.
Renk, koku ve tat değişikliği risk işareti
Prof. Dr. Osman Erk, gıdaların tüketilmeden önce mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini belirterek, "Rengi, kokusu veya tadı değişmiş, küflenmiş yiyeceklerden mutlaka uzak durun. Bu değişiklikler, gıdanın bozulduğunun ve bakteri ürediğinin işaretidir. Özellikle et, tavuk, balık, süt ve süt ürünleri riskli gıdalar arasında yer alır" dedi. Uzmanlar, bu ürünlerin buzdolabında bile uzun süre saklanmaması gerektiğini, yüksek sıcaklıklarda mikroorganizmaların hızla çoğaldığını hatırlatıyor.
Yaz aylarında gıda zehirlenmelerine karşı alınabilecek önlemler arasında şunlar yer alıyor:
- Gıdalar buzdolabında 4 derecenin altında saklanmalı
- Pişmiş ve çiğ gıdalar ayrı kaplarda muhafaza edilmeli
- Eller sık sık yıkanmalı
- Pişmiş yemekler oda sıcaklığında 2 saatten fazla bekletilmemeli
- Çözülen gıdalar tekrar dondurulmamalı
Beslenme zinciri ve gıda güvenliği
Türkiye'de yaz aylarında artan sıcaklıklar, gıda üretiminden tüketime kadar tüm zinciri etkiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, geçen yıl yaz aylarında gıda kaynaklı hastalık sayısında önceki yıla göre yüzde 20 artış yaşandı. Gıda mühendisleri, bu artışta sokak satıcılarının hijyen koşullarına uymamasının etkili olduğunu belirtiyor. Ayrıca, elektrik kesintileri nedeniyle soğuk zincirin kırılması da zehirlenme vakalarını artıran bir başka faktör olarak öne çıkıyor.
Prof. Dr. Osman Erk, sadece açıkta satılan ürünlere değil, ambalajlı ürünlerin son kullanma tarihlerine de dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor. "Son kullanma tarihi geçmiş, ambalajı yırtılmış veya şişmiş ürünleri kesinlikle satın almayın. Bu tür ürünler bozulmuş olabilir ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir" diye konuştu. Uzmanlar, gıda zehirlenmelerinin çoğunun evde alınacak basit önlemlerle önlenebileceğini, ancak belirtiler başlarsa mutlaka bir doktora başvurulması gerektiğini hatırlatıyor.
Yaz aylarında sık seyahat eden vatandaşlar da dikkatli olmalı. Özellikle piknik veya plajda tüketilen yiyeceklerin serin ve kapalı kaplarda tutulması önem taşıyor. buz aküleri kullanarak gıdaların bozulmasını önlemek mümkün. Ayrıca, su tüketiminde de paketli sular tercih edilmeli, açıkta satılan ve kaynağı bilinmeyen sulardan uzak durulmalı.
Sonuç olarak, sıcak havaların etkisini artırdığı bu dönemde gıda güvenliği konusunda bilinçli olmak hayati önem taşıyor. Uzmanların uyarılarına kulak vermek, hijyen kurallarına dikkat etmek ve şüpheli ürünlerden kaçınmak, gıda zehirlenmesi riskini en aza indirecektir. Sağlıklı bir yaz geçirmek için bu önerilere mutlaka uyulması gerekiyor.
