Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, yoğun yağış ve selin olumsuz etkilerinin giderilmesi amacıyla İstanbul, Sakarya ve Kocaeli'ye toplam 2 bin kişilik "Toplum Yararına Program" (TYP) kontenjanı tahsis edildiğini duyurdu. Bakan Işıkhan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, selden etkilenen bölgelerde vatandaşların yaralarının sarılması ve istihdam desteği sağlanması için harekete geçildiğini belirtti. Programa başvuruların ne zaman başlayacağı ve hangi illere kaçar kontenjan ayrıldığına dair detaylar henüz netleşmedi.
Toplum Yararına Program Nedir?
Toplum Yararına Program, İŞKUR tarafından yürütülen ve işsizlikle mücadelede önemli bir araç olarak kullanılan bir aktif işgücü programıdır. Program kapsamında katılımcılar, kamu kurum ve kuruluşlarında geçici süreyle çeşitli işlerde çalıştırılarak hem gelir elde eder hem de iş deneyimi kazanır. TYP'ler genellikle çevre temizliği, park ve bahçe düzenlemesi, kamu binalarının bakımı gibi toplum yararına işlerde yoğunlaşır. Sel felaketinin ardından tahsis edilen bu kontenjanın da benzer şekilde temizlik, onarım ve yeniden yapılandırma çalışmalarında kullanılması bekleniyor.
Bakan Işıkhan'ın açıklaması, selin altyapı ve çevre üzerindeki tahribatının boyutunu gözler önüne seriyor. İstanbul, Sakarya ve Kocaeli'nde etkili olan sağanak yağışlar, su baskınlarına ve çeşitli hasarlara yol açmıştı. Bu tür afetler sonrası ortaya çıkan temizlik, moloz kaldırma, dere yataklarının ıslahı gibi işler hem acil müdahale gerektiriyor hem de uzun vadeli bir çalışma planı gerektiriyor. TYP kontenjanı, bu iş gücü ihtiyacını karşılarken aynı zamanda işsizlik sorunu yaşayan bireylere geçici de olsa bir gelir kapısı aralıyor.
Bölgesel Etkiler ve İstihdam Boyutu
İstanbul, Sakarya ve Kocaeli, Türkiye'nin sanayi ve nüfus açısından en yoğun bölgeleri arasında yer alıyor. Sel felaketi, bu illerde hem ekonomik faaliyetleri hem de günlük yaşamı olumsuz etkiledi. Özellikle dar gelirli ailelerin yaşadığı mahallelerde su baskınları nedeniyle evler zarar gördü, bazı iş yerleri kapanmak zorunda kaldı. Bu noktada devreye giren TYP, afet sonrası iyileştirme sürecine katkı sağlarken, geçici istihdam yoluyla hane halkına destek olmayı amaçlıyor. Daha önceki afet dönemlerinde de benzer programlar uygulanmıştı; örneğin 2023 depremlerinde bölgeye özel TYP kontenjanları ayrılmıştı. Bu yönüyle uygulama, afet sonrası sosyal politika araçlarından biri olarak dikkat çekiyor.
Ancak programın süresi, ücret düzeyi ve katılımcı seçim kriterleri henüz açıklanmadı. TYP'lerde genellikle asgari ücretin belirli bir oranında ödeme yapılıyor ve program süresi aylarla sınırlı tutuluyor. Katılımcılar, İŞKUR'a kayıtlı işsizler arasından belirleniyor; kadınlar, gençler ve engelliler gibi öncelikli gruplara kontenjan ayrılabiliyor. Sel mağdurları için ayrılan 2 bin kişilik kontenjanın da benzer kriterlerle dağıtılması muhtemel. Başvuruların İŞKUR üzerinden alınması beklenirken, vatandaşların ikamet ettikleri il ve ilçelerdeki İŞKUR müdürlüklerine başvurmaları gerekecek.
Uzmanlar Ne Diyor?
Çalışma ekonomisi uzmanları, afet sonrası TYP'lerin kısa vadeli bir rahatlama sağladığını ancak kalıcı istihdam yaratma konusunda sınırlı kaldığını belirtiyor. Programın, sel nedeniyle işini kaybeden veya gelir kaybı yaşayan bireyler için bir nefes alma imkânı sunduğunu vurgulayan uzmanlar, asıl önemli olanın bölgedeki ekonomik canlanmanın desteklenmesi ve kalıcı iş imkânlarının oluşturulması olduğunu ifade ediyor. Ayrıca, sel riskinin önümüzdeki yıllarda da devam edebileceği göz önüne alındığında, altyapı yatırımlarının ve iklim değişikliğine uyum politikalarının hız kazanması gerektiği dile getiriliyor.
Bakan Işıkhan'ın açıklaması, hükümetin afet sonrası sosyal destek mekanizmalarını devreye alma konusundaki kararlılığını gösteriyor. Ancak programın etkinliği, başvuru süreçlerinin şeffaflığı ve denetimiyle doğrudan ilişkili. Geçmişte bazı TYP uygulamalarında kotanın adil dağıtılmadığına dair şikâyetler gündeme gelmişti. Bu kez sel mağdurlarına yönelik kontenjanın, gerçekten ihtiyaç sahiplerine ulaşması ve bölgedeki toparlanma çabalarına somut katkı sunması bekleniyor. Önümüzdeki günlerde İŞKUR'un resmi başvuru takvimini ve kontenjan dağılımını açıklamasıyla birlikte süreç daha da netlik kazanacak.
Sonuç olarak, sel felaketinin izlerini silmek için atılan bu adım, istihdam ve sosyal yardım politikalarının afet yönetimindeki rolünü bir kez daha ortaya koyuyor. 2 bin kişilik kontenjan, hem bölge halkına maddi destek hem de kamu hizmetlerinin aksamaması adına önemli bir fırsat. Ancak uzun vadeli çözüm, dirençli kentler inşa etmek ve iklim krizine karşı kapsamlı önlemler almakta yatıyor.
