Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) bağımsız askeri varlığını sona erdirme kararı, ülkenin kuzeydoğusunda yıllardır süren otonom yönetim deneyiminin kapanışını simgeliyor. Bu gelişme, Suriye İç Savaşı'nın başlangıcından bu yana yaşanan en kritik dönüm noktalarından biri olarak değerlendiriliyor. SDG'ye bağlı askeri, güvenlik ve idari yapıların Suriye devlet kurumlarına entegre edilmesi, bölgede istikrarı sağlama potansiyeli taşırken, aynı zamanda yeni riskleri de beraberinde getiriyor.
SDG feshi ve entegrasyon süreci
SDG lideri Mazlum Abdi'nin açıklamasıyla duyurulan karar, Arap ve Kürt grupların oluşturduğu bir şemsiye örgüt olan SDG'nin silahlı kanadının kontrolünün Şam hükümetine devrini içeriyor. Bu adım, Suriye'nin toprak bütünlüğünü güçlendirmesi bakımından sembolik bir önem taşıyor. Entegrasyon sürecinin nasıl işleyeceği, hangi birimlerin orduya katılacağı ve yerel yönetimlerin yetkilerinin ne olacağı ise hâlâ belirsizliğini koruyor. Şam yönetimi, PKK bağlantılı unsurların tasfiye edilmesi ve sınır güvenliğinin sağlanması konusunda net talepler öne sürüyor. Ancak SDG içindeki farklı grupların bu sürece uyumu, üzerinde hassasiyetle durulması gereken bir konu.
Bölgesel ve uluslararası yansımalar
SDG'nin lağvedilmesi yalnızca Suriye'yi değil, bölge ülkelerini ve küresel güçleri de yakından ilgilendiriyor. Türkiye, PKK'nın Suriye kolu olarak gördüğü YPG'nin etkisizleştirilmesini uzun süredir talep ediyordu. Bu karar, Ankara tarafından dikkatle izleniyor; ancak entegrasyonun ne ölçüde samimi olduğu ve sahadaki gerçekliğe ne kadar yansıyacağı, Türkiye'nin güvenlik endişelerini gidermeyebilir. ABD ise SDG'yi DEAŞ'la mücadelede önemli bir müttefik olarak destekliyordu. Washington'ın bu sürece yönelik tutumu, bölgedeki IŞİD riskinin yeniden canlamaması için verilen garantilere bağlı görünüyor. Rusya ise Suriye hükümetiyle koordinasyon içinde, sürecin kendi çıkarlarına uygun ilerlemesini gözetiyor.
Kaynakların paylaşımı ve petrol anlaşmazlığı
Entegrasyon sürecinin en çetrefilli konularından biri, bölgedeki enerji kaynaklarının kontrolü. Suriye'nin ana petrol yatakları, SDG'nin denetimindeki Deyrizor ve Haseke bölgelerinde bulunuyor. Şam yönetimi, bu kaynakların merkezi bütçeye aktarılmasını istiyor; SDG ise yerel hizmetlerin finansmanı için bu gelirlerden pay almayı amaçlıyor. Bu anlaşmazlık, entegrasyonun pratikte ne kadar başarılı olacağına dair önemli bir gösterge olacak. Ayrıca, bölgede faaliyet gösteren küresel enerji şirketlerinin mevcut anlaşmaları da gözden geçirilmeli.
Sosyal ve siyasi dinamikler
SDG'nin feshi, yalnızca askeri bir düzenlemeyi değil, aynı zamanda Kuzey ve Doğu Suriye'deki demokratik otonom yönetim projesinin sonunu da işaret ediyor. Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde, yerel halk bu değişime temkinli yaklaşıyor. Uzun yıllardır kendi kendilerini yönetme pratiği kazanan bu bölgelerde, merkezi otoritenin yeniden tesis edilmesi, kültürel haklar ve özerklik talepleri konusundaki kaygıları artırabilir. Şam yönetiminin bu kaygıları gidermek için anayasal güvenceler sunması, sürecin meşruiyeti açısından belirleyici olacak. Ayrıca, SDG saflarında savaşmış binlerce savaşçının geleceği ve rejim güçleriyle yaşanan geçmiş çatışmaların toplumsal hafızada yarattığı travmalar da ele alınması gereken konular arasında.
Geçiş sürecinde güvenlik riskleri
SDG'nin feshi, DEAŞ kalıntılarının ve diğer silahlı grupların yeniden faaliyete geçmesi için boşluk yaratma potansiyeli taşıyor. Özellikle kamplarda tutulan DEAŞ üyelerinin durumu, bu riski daha da artırıyor. Güvenlik güçlerinin entegrasyonu sırasında ortaya çıkacak zafiyetler, terör örgütlerine fırsat sunabilir. Bu nedenle, Şam yönetiminin ve uluslararası koalisyonun DEAŞ'la mücadelede işbirliğini sürdürmesi kritik bir önem taşıyor. Ayrıca, bölgedeki diğer silahlı grupların (örneğin Arap aşiretler) yeni duruma uyumu, istikrarı etkileyecek bir diğer faktördür.
Sonuç yerine değerlendirme
SDG'nin feshi, Suriye'nin yeniden inşasına yönelik umutları canlandırmakla birlikte, içinde pek çok açmazı da barındıran bir sürecin başlangıcıdır. Bu kararın samimi bir şekilde uygulanması, Suriye'nin toprak bütünlüğünü güçlendirebilir ve iç savaşın kapanmasına katkıda bulunabilir. Ancak sürecin başarıya ulaşması, tüm tarafların kapsayıcı bir siyasi perspektif benimsemesine ve toplumsal uzlaşmayı öncelemesine bağlı. Aksi takdirde, bu fesih sadece kâğıt üzerinde kalabilir ve bölgede yeni çatışmaların önünü açabilir. Suriye'nin geleceğini şekillendirecek bu kritik dönemeç, tüm bölge için de belirleyici olabilir.
