Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), son dört yılda (2023-2026) 30 milyar doları aşan ihracat gerçekleştirerek sektörün son 14 yıldaki toplam ihracatının yüzde 55'inden fazlasını tek başına karşıladı. Seri üretim ve ihracat odaklı stratejilerin bir sonucu olan bu performans, Türk savunma ve havacılık sanayisinin küresel pazardaki etkinliğini ortaya koyuyor.
İhracat Rakamları ve Dönemsel Karşılaştırma
SSB'nin verilerine göre, 2023-2026 yılları arasında savunma ve havacılık sektörü ihracatı 30 milyar doları aştı. Bu rakam, sektörün 2010-2023 yılları arasındaki 14 yıllık toplam ihracatının yüzde 55'inden fazlasına denk geliyor. Söz konusu dönemde imzalanan sözleşmeler ve teslimatlar, özellikle insansız hava araçları, zırhlı araçlar, mühimmat ve elektronik sistemler alanlarında yoğunlaştı.
Son dört yıldaki ihracat artışında, savunma sanayisinde yerlileştirme oranının yükselmesi ve ürün çeşitliliğinin artması etkili oldu. SSB, seri üretim kapasitesini genişleterek teslimat sürelerini kısaltı ve uluslararası müşterilerin taleplerine daha hızlı yanıt verebilir hale geldi. Ayrıca, kamu-özel iş birliği modeliyle yürütülen projeler, ihracat odaklı üretimin sürdürülebilirliğini sağladı.
Seri Üretim ve İhracat Odaklı Strateji
SSB'nin son dönemde benimsediği strateji, Ar-Ge ve prototip aşamasından ziyade seri üretim ve ihracata odaklanıyor. Bu kapsamda, özellikle İHA/SİHA sistemleri, silahlı insansız hava araçları ve bunların mühimmatları, zırhlı kara araçları, helikopterler ve deniz platformları gibi ana ürün gruplarında ihracat sözleşmeleri imzalandı. Strateji, mevcut ürünlerin hızlı teslimatı ve müşteri ülkelerin operasyonel ihtiyaçlarına uygun çözümler sunulması üzerine kurulu.
Bu dönemde, savunma ihracatında öne çıkan ülkeler arasında Orta Doğu, Kuzey Afrika, Orta Asya ve Uzak Doğu'dan çeşitli ülkeler yer aldı. İhracatın coğrafi çeşitliliği, sektörün tek bir pazara bağımlılığını azaltarak riskleri dengeliyor. Ayrıca, savunma sanayisi ihracatı, Türkiye'nin toplam mal ihracatı içinde de önemli bir paya ulaştı.
Ekonomik ve Stratejik Etkiler
Savunma ve havacılık ihracatındaki bu hızlı artış, Türkiye ekonomisi için çok yönlü faydalar sağlıyor. Öncelikle, yüksek katma değerli ürün ihracatı, dış ticaret açığının azaltılmasına katkıda bulunuyor. Savunma sanayisi, ileri teknoloji gerektiren üretimiyle nitelikli istihdam yaratıyor ve yan sanayi ekosistemini güçlendiriyor. Ayrıca, ihracat gelirleri, yeni Ar-Ge projelerinin finansmanında kullanılarak sektörün rekabet gücünü artırıyor.
Stratejik açıdan bakıldığında, savunma ihracatı, Türkiye'nin uluslararası ilişkilerinde de önemli bir araç haline gelmiş durumda. İhracat yapılan ülkelerle kurulan savunma sanayii iş birlikleri, uzun vadeli ortaklıklar ve teknoloji transferi imkanları doğuruyor. Ancak, bu durum bazı Batılı ülkelerle teknoloji paylaşımı ve ihracat lisansları konusunda zaman zaman gerginliklere yol açabiliyor. Yine de son dört yıldaki performans, Türk savunma sanayisinin küresel ölçekte rekabet edebilir bir konuma geldiğini gösteriyor.
Gelecek Dönem Beklentileri
SSB'nin önümüzdeki dönemde de seri üretim ve ihracat odaklı politikalarını sürdürmesi bekleniyor. Devam eden projeler arasında yeni nesil İHA'lar, millî muharip uçak (MMU) ve çeşitli deniz platformları bulunuyor. Bu projelerin tamamlanmasıyla ihracatın daha da artması öngörülüyor. Ayrıca, savunma sanayisinde yerlileştirme oranının yüzde 80'lerin üzerine çıkması, dışa bağımlılığı azaltarak ihracat potansiyelini güçlendiriyor.
Uzmanlar, son dört yıldaki 30 milyar dolarlık ihracatın, sektörün son 14 yıldaki toplamının yarısından fazlasını oluşturmasını, Türk savunma sanayisinin artık bir atılım dönemine girdiğinin işareti olarak yorumluyor. Ancak, küresel savunma pazarındaki rekabetin artması ve jeopolitik riskler, sürdürülebilirlik açısından dikkatle izlenmesi gereken unsurlar arasında. Yine de mevcut veriler, Türkiye'nin savunma ve havacılık ihracatında yakaladığı ivmeyi koruyabileceğine işaret ediyor.
