Samsun'da bu yıl 24 Ekim-1 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek olan Samsun Kitap Fuarı, kentteki yazar, şair, kültür-sanat dernekleri ve sivil toplum kuruluşlarına (STK) stant verilmemesi nedeniyle tartışmalara sahne oldu. TÜYAP'ın fuardan çekilmesinin ardından Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından organize edilen etkinlikte, yerel kültür aktörlerinin dışlanması ayrımcılık iddialarını gündeme taşıdı. Kentteki sanatçı ve sivil toplum temsilcileri, kararın kapsayıcılık ilkesine aykırı olduğunu belirterek tepkilerini dile getirdi.
Fuarın arka planı ve TÜYAP'ın çekilmesi
Samsun Kitap Fuarı, geçtiğimiz yıllarda TÜYAP tarafından düzenleniyordu. Ancak bu yıl TÜYAP'ın etkinlikten çekilmesiyle birlikte fuarın organizasyonu Samsun Büyükşehir Belediyesi'ne geçti. Belediye, 24 Ekim-1 Kasım tarihleri arasında kapılarını açacak fuar için hazırlıklarını sürdürürken, kentin yerel yazar, şair ve sivil toplum kuruluşlarına stant tahsis edilmemesi dikkatlerden kaçmadı. Konuyla ilgili olarak edinilen bilgilere göre, fuarda daha çok ulusal yayınevleri ve belediyeye yakın kuruluşların yer alması planlanıyor. Bu durum, yerel kültür-sanat hayatına katkı sunan dernek ve inisiyatiflerin fuar dışında bırakılması anlamına geliyor.
STK'lar ve yerel sanatçılardan tepki
Samsun'da faaliyet gösteren çeşitli kültür-sanat dernekleri, yazar birlikleri ve sivil toplum kuruluşları, fuarda kendilerine stant verilmemesini ayrımcılık olarak nitelendirdi. Tepkilerini sosyal medya ve basın açıklamalarıyla duyuran gruplar, fuarın tüm kenti kucaklaması gerekirken belirli bir kesime kapılarını kapatmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı. Yerel bir yazar derneğinin temsilcisi, "Kitap fuarı, kentin tüm renklerini bir araya getiren bir buluşma noktası olmalıdır. Ancak görüyoruz ki, belediyenin organizasyonunda yerel yazarlar ve STK'lar yok sayılıyor. Bu, kültürel hayata yapılmış bir darbe" ifadelerini kullandı. Benzer şekilde, şairler ve edebiyatçılar da fuarda imza günü ve söyleşi gibi etkinliklerin yerel katılımcılardan yoksun kalacağını belirterek, organizasyonun şeffaf ve katılımcı bir anlayışla yeniden gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.
Belediyeden henüz resmi açıklama yok
Samsun Büyükşehir Belediyesi'nden konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak edinilen bilgilere göre, fuar alanında stant tahsisleri için başvuru süreci belediye tarafından yürütülüyor ve başvurular arasında yerel STK'ların taleplerinin değerlendirmeye alınmadığı öne sürülüyor. Belediyenin, fuarı daha çok ticari yayıncılık odaklı bir etkinlik olarak planladığı, bu nedenle sivil toplum kuruluşlarını kapsam dışı bıraktığı iddia ediliyor. Konuyla ilgili olarak belediye yetkililerinden yapılacak bir açıklama bekleniyor.
Kentteki kültürel hayat ve fuarın önemi
Samsun, köklü edebiyat geleneği ve aktif sivil toplum yapısıyla bilinen bir şehir. Kentte faaliyet gösteren çok sayıda yazar, şair, edebiyat derneği ve kültür-sanat vakfı bulunuyor. Bu kuruluşlar, yıl boyunca çeşitli etkinliklerle kentin kültürel hayatına katkı sunuyor. Kitap fuarı ise hem yayınevleri hem de okurlar için önemli bir buluşma platformu işlevi görüyor. Yerel aktörlerin fuar dışında bırakılması, kentin kültürel çeşitliliğinin fuara yansımasını engelleyeceği gibi, STK'ların görünürlüğünü de azaltacak. Bu durum, fuarın salt bir kitap satış etkinliği olmaktan öte, kentin kültürel kimliğini yansıtan bir organizasyon olması gerektiği yönündeki beklentilerle çelişiyor.
Ayrımcılık tartışması ve olası sonuçları
Olay, son yıllarda yerel yönetimlerin kültürel etkinliklerdeki tutumuna ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi. Kentteki muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşları, belediyenin kültür-sanat alanındaki kararlarında ayrımcılık yaptığı eleştirisini sık sık dile getiriyordu. Kitap fuarında yaşanan bu son gelişme, söz konusu eleştirileri haklı çıkarır nitelikte. Öte yandan, fuarın TÜYAP gibi deneyimli bir organizatörden devralınması, belediyenin bu tür büyük çaplı etkinlikleri yönetme kapasitesi konusunda da soru işaretleri oluşturdu. Yerel yazarlar ve STK'lar, fuarın tüm kenti kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmesi için imza kampanyası başlatmayı planlıyor. Konunun önümüzdeki günlerde belediye meclisinde de gündeme gelmesi bekleniyor.
Bağımsız değerlendirme
Bir kitap fuarının başarısı, katılımcı çeşitliliği ve kentin tüm kesimlerini kucaklamasıyla ölçülür. Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin ev sahipliğinde düzenlenecek fuarda yerel yazar, şair ve sivil toplum kuruluşlarına stant verilmemesi, kültürel kapsayıcılık ilkesiyle bağdaşmıyor. Kamu kaynaklarıyla organize edilen bir etkinlikte ayrımcılık yapıldığı algısı, hem kent içinde hem de ulusal düzeyde tepki toplayabilir. Belediyenin bir an önce konuya açıklık getirmesi ve yerel aktörleri de sürece dahil edecek adımlar atması, hem fuarın meşruiyeti hem de kentin kültürel barışı açısından elzem görünüyor. Aksi halde, kitap fuarı gibi birleştirici bir etkinlik, kutuplaşmanın yeni bir aracı haline gelebilir.
